Dokument przedstawiający stanowisko Grupy EPP w sprawie Afryki: Odnowione partnerstwo z Afryką – wzrost gospodarczy, stabilność i możliwości

Wprowadzenie

W dzisiejszym świecie, w którym występuje wiele kryzysów i wyzwań geopolitycznych, niezwykle ważne jest, aby UE nadała priorytet swoim stosunkom z Afryką, swoim południowym sąsiadem. Afryka jest kluczowym partnerem UE, a jej stabilność i dobrobyt mają bezpośredni wpływ na Europę. Jako partnerzy łączy nas z Afryką długotrwała więź kulturowa, językowa i historyczna oraz wiele wspólnych powiązań, w tym te rozciągające się przez Morze Śródziemne. Afryka to dynamiczny kontynent o zróżnicowanych gospodarkach i młodej populacji. Grupa EPP podkreśla, że pełny potencjał naszego partnerstwa pozostaje niewykorzystany już od zbyt dawna. Dlatego też pragniemy rozwijać partnerstwo UE–Afryka w oparciu o zaufanie, wzajemność, wspólną odpowiedzialność, solidarność, obopólne korzyści, szacunek i równość. 

Uważamy, że UE i Afryka muszą lepiej koordynować działania w zakresie wspólnych interesów oraz wspólnie określać konkretne długoterminowe cele. Stosunki między UE a Afryką powinny stanowić integralną część procesu kształtowania polityki UE, a przywódcy UE muszą wykazać się znaczącym ponownym zaangażowaniem, aby zrealizować dotychczasowe obietnice poprzez konkretne działania. Nasze partnerstwo kształtuje szereg ważnych tematów, od rozwoju gospodarczego, handlu i inwestycji, przez cyfryzację, współpracę w zakresie bezpieczeństwa, promowanie demokracji, klimat, produkcję energii, zdrowie, migrację, wzmacnianie pozycji kobiet i młodzieży, bezpieczeństwo żywnościowe, aż po współpracę wielostronną. Podkreślamy, że nasza współpraca musi w pełni uwzględniać interesy i priorytety Afryki oraz Europy. Biorąc pod uwagę bieżącą sytuację geopolityczną, zauważamy, że UE i Afryka muszą również zharmonizować swoje podejścia do radzenia sobie z konsekwencjami wojny z Iranem w 2026 r. oraz wynikającego z niej kryzysu w Cieśninie Ormuz. Wiele gospodarek afrykańskich pozostaje w dużym stopniu narażonych na zewnętrzne wstrząsy surowcowe ze względu na ich zależność od importowanego paliwa, nawozów i towarów rolnych, co sprawia, że ściślejsza koordynacja między UE a Afryką staje się coraz ważniejsza. Patrząc w przyszłość, uważamy, że gospodarka powinna odgrywać kluczową rolę w stosunkach między UE a Afryką. W związku z tym pokładamy duże nadzieje w inicjatywie „Global Gateway”, która skoncentruje się na energetyce, infrastrukturze cyfrowej, transporcie, zdrowiu i edukacji. UE jest głównym partnerem handlowym większości krajów afrykańskich i zdecydowanie największym rynkiem eksportowym. Ponadto, zwłaszcza od czasu godnego ubolewania zawieszenia działalności Amerykańskiej Agencji ds. Rozwoju Międzynarodowego (USAID), UE jest wiodącym międzynarodowym darczyńcą dla Afryki i głównym dostawcą pomocy humanitarnej. Ten ważny fakt powinien być bardziej widoczny i rozpoznawalny.

Na niestabilnej i zmieniającej się arenie globalnej UE wyróżnia się jako stabilny i niezawodny partner dla Afryki. My, członkowie Grupy EPP, podkreślamy, że UE ma do zaoferowania znacznie więcej niż jednostronne umowy proponowane przez inne podmioty zagraniczne, w tym Rosję i Chiny. Zarówno UE, jak i Afryka wnoszą do tego partnerstwa swoje specyficzne atuty. Grupa EPP podkreśla, że pełne wykorzystanie potencjału tego partnerstwa wymaga lepszego wzajemnego zrozumienia między UE a Afryką. Uznajemy znaczenie szczytów między Unią Afrykańską (UA) a UE, odbywających się co trzy lata, a także innych form dialogu, w tym spotkań ministerialnych. Podkreślamy również znaczenie wspierania współpracy i integracji regionalnej, w tym poprzez współpracę z różnymi organizacjami regionalnymi na kontynencie afrykańskim. W tym kontekście podkreślamy również znaczenie zintensyfikowania dyplomacji parlamentarnej z Parlamentem Panafrykańskim (PAP), Zgromadzeniem Parlamentarnym Afryka–UE (RPA) oraz z parlamentami krajowymi kluczowych partnerów afrykańskich. Ta dyplomacja parlamentarna i te dialogi muszą zostać zintensyfikowane i odbywać się częściej, aby zrealizować postanowienia Porozumienia z Samoa, które stanowi ramy prawne dla większości naszych partnerstw. 

Handel, miejsca pracy, gospodarka i rozwój

Popieramy priorytety agendy UA 2063 i ponownie podkreślamy, że kluczem do zwiększonego wzrostu gospodarczego, dobrobytu i demokracji w Afryce jest rozwój gospodarczy oraz sprawnie funkcjonująca społeczna gospodarka rynkowa. Powszechnie uznaje się, że tworzenie miejsc pracy ma zasadnicze znaczenie dla zrównoważonego rozwoju i stabilności gospodarczej. Wspieranie tworzenia miejsc pracy powinno zatem stanowić strategiczny priorytet naszego partnerstwa. Aby przyspieszyć rozwój gospodarczy i tworzenie miejsc pracy, opowiadamy się za ułatwianiem inwestycji w małe i średnie przedsiębiorstwa, wzmacnianiem lokalnego przemysłu oraz poprawą dostępu do edukacji i szkolenia zawodowego. Szacuje się, że do 2050 r. liczba ludności Afryki podwoi się i ważne jest, aby kraje afrykańskie były w stanie wchłonąć tę rosnącą młodą siłę roboczą. Ponadto UE powinna ściśle współpracować z partnerami afrykańskimi w celu tworzenia trwałych miejsc pracy, zwłaszcza dla młodzieży i kobiet. Sektor prywatny UE musi odgrywać rolę w rozwoju, wspierając innowacje i projekty infrastrukturalne, tworząc większą wartość dodaną we wszystkich sektorach oraz przyczyniając się do długoterminowego wzrostu gospodarczego i stabilności, z korzyścią zarówno dla Afryki, jak i dla UE. W tym kontekście UE musi znacznie lepiej wykorzystać swoją inicjatywę „Global Gateway” i dostosować ją do priorytetów swoich afrykańskich partnerów oraz sektora prywatnego. Wszystkie unijne narzędzia inwestycyjne powinny być kompatybilne i powiązane z planami inwestycyjnymi państw członkowskich w duchu podejścia „Team Europe”.

Kluczowym wyzwaniem dla UE nie jest brak zaangażowania, lecz ograniczona widoczność. Duże projekty finansowane przez UE często nie są postrzegane jako część spójnej oferty europejskiej. Pomimo swojej skali inicjatywa „Global Gateway” wciąż nie cieszy się wyraźnym uznaniem, a fragmentaryczna komunikacja i skomplikowany dostęp ograniczają widoczność polityczną UE oraz jej strategiczny wpływ. Należy to bezzwłocznie zmienić. Grupa EPP podkreśla, że inwestycje UE na kontynencie afrykańskim muszą być opłacalne i wydajne oraz powinny dążyć do tego, by stanowić najbardziej atrakcyjne opcje. W związku z tym wzywamy do priorytetowego traktowania inwestycji w infrastrukturę krytyczną, projekty energetyczne, gospodarkę cyfrową i usługi, sektor edukacji oraz rozwój umiejętności i wiedzy. Szczególną uwagę należy poświęcić wzmocnieniu bezpieczeństwa energetycznego, odporności, łączności oraz stabilnego i przewidywalnego środowiska inwestycyjnego. Ponadto w ramach silniejszych partnerstw energetycznych należy również rozważyć połączenie afrykańskich zasobów energetycznych z rynkami europejskimi. Ważnym elementem tych partnerstw jest handel energią odnawialną, w szczególności zielonym wodorem. W tym kontekście uważamy, że elektryfikacja kontynentu afrykańskiego musi być również jednym z głównych priorytetów inwestycji energetycznych UE. Może to przynieść obopólne korzyści, ponieważ potencjalnie umożliwiłoby to krajom Afryki Północnej eksport energii słonecznej do UE.

Patrząc wstecz na nasze dotychczasowe relacje z Afryką, uważamy, że nadszedł najwyższy czas, aby wyjść poza ramy tradycyjnej współpracy na rzecz rozwoju. Dlatego podkreślamy, że projekty w ramach inicjatywy „Global Gateway” muszą stać się prawdziwym rozwiązaniem korzystnym dla wszystkich stron, stwarzać możliwości dla przedsiębiorstw z UE oraz rzeczywiście przyczyniać się zarówno do realizacji strategicznych interesów UE, jak i długoterminowych ambicji Afryki. W związku z tym Grupa EPP podkreśla, że inicjatywa „Global Gateway” powinna priorytetowo traktować projekty o dużym znaczeniu, strategicznie istotne i skalowalne, przynoszące namacalne rezultaty w terenie oraz wzmacniające wiarygodność UE jako partnera. Europa musi wykorzystać swoje atuty w sektorach strategicznych, w których nasze europejskie przedsiębiorstwa oferują cenną wiedzę specjalistyczną i konkurencyjne oferty.  W związku z tym kluczowymi obszarami inwestycji powinny być infrastruktura transportowa i łącznościowa, w tym porty, korytarze i sieci logistyczne, które mogłyby pełnić rolę głównego motoru integracji gospodarczej i rozwoju regionalnego. W tym kontekście Grupa EPP podkreśla ogromny potencjał ściślejszej współpracy w dziedzinie surowców krytycznych. Współpraca w tej dziedzinie ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia przez UE autonomii strategicznej, bezpieczeństwa gospodarczego i odpornych łańcuchów dostaw, przy jednoczesnym tworzeniu lokalnej wartości dodanej, lokalnej industrializacji oraz wspieraniu lokalnych zdolności przetwórczych. Grupa EPP ponownie podkreśla również, że projekty finansowane i wspierane przez UE w ramach inicjatywy „Global Gateway” muszą zapewniać europejskim przedsiębiorstwom prawdziwie równe warunki konkurencji. W związku z tym ramy zamówień publicznych stosowane przez partnerów realizujących projekty powinny odzwierciedlać strategiczne interesy UE, zasady wzajemności oraz potrzebę preferencji europejskiej w przypadkach, gdy w grę wchodzi finansowanie unijne.

Podkreślamy również kluczowe znaczenie Afrykańskiej Kontynentalnej Strefy Wolnego Handlu (AfCFTA), która musi zakończyć się sukcesem. Grupa EPP dostrzega silny i rosnący potencjał gospodarczy na całym kontynencie afrykańskim i postrzega głębszą integrację rynków wewnątrzafrykańskich jako szansę na przyciągnięcie inwestycji europejskich i globalnych, w tym długoterminową ambicję zawarcia umowy o wolnym handlu między UE a AfCFTA na zasadzie „kontynent-kontynent”. Powinniśmy zatem zintensyfikować nasze wysiłki na rzecz wspierania naszych afrykańskich partnerów oraz dzielić się naszym doświadczeniem i wiedzą specjalistyczną w zakresie integracji regionalnej, opierając się na naszych własnych doświadczeniach związanych z jednolitym rynkiem UE. UE jest głównym partnerem handlowym i wynegocjowała szereg umów handlowych obejmujących większość krajów afrykańskich, w tym system ogólnych preferencji taryfowych, z którego wiele krajów nadal korzysta. Powinniśmy również zadbać o to, by instrumenty UE, takie jak umowy o partnerstwie gospodarczym i projekty w ramach inicjatywy „Global Gateway”, były zgodne z afrykańskimi inicjatywami na rzecz integracji rynkowej. Jednocześnie powinniśmy oferować indywidualnie dostosowane rozwiązania, uwzględniające różnorodność kontynentu afrykańskiego oraz jego zróżnicowane potrzeby i możliwości. Ponadto popieramy również zacieśnienie więzi handlowych i inwestycyjnych z partnerami afrykańskimi w strategicznych sektorach morskich, takich jak rybołówstwo i gospodarka niebieska. 

Ponadto podkreślamy, że UE i kraje afrykańskie mają wspólny, silny interes w umacnianiu opartego na zasadach wielostronnego systemu handlu. Bliższa współpraca między tymi dwoma blokami ma zatem zasadnicze znaczenie dla przeprowadzenia znaczącej reformy Światowej Organizacji Handlu. Grupa EPP uznaje, że nielegalne przepływy finansowe pozbawiają kraje afrykańskie znacznych dochodów publicznych niezbędnych do zrównoważonego rozwoju i wzrostu gospodarczego. W związku z tym popieramy zacieśnienie współpracy między UE a Afryką w celu zwalczania nielegalnych przepływów finansowych, prania pieniędzy, przestępczości finansowej związanej z handlem oraz korupcji, przy jednoczesnym promowaniu przejrzystości, należytego zarządzania finansami oraz mobilizacji zasobów krajowych.

Zarządzanie i demokracja

W Grupie EPP w pełni podzielamy cele i zasady zapisane w art. 3 i 4 Aktu założycielskiego Unii Afrykańskiej, które podkreślają znaczenie dobrego zarządzania, udziału obywateli w demokracji oraz praworządności i praw człowieka. Podzielamy również ambicje zapisane w Afrykańskiej karcie demokracji, wyborów i sprawowania rządów, a mianowicie promowanie i wzmacnianie dobrego sprawowania rządów poprzez instytucjonalizację przejrzystości, odpowiedzialności i demokracji partycypacyjnej. Zawsze będziemy wspierać demokrację, instytucje przedstawicielskie oraz wolne i uczciwe wybory, możliwe dzięki niezależnym i przejrzystym procesom wyborczym, wzmocnionym organom zarządzającym wyborami oraz wiarygodnym i bezstronnym mechanizmom obserwacji wyborów. Ponownie wyrażamy nasze poparcie dla reform mających na celu wyeliminowanie niedociągnięć, takich jak brak usług publicznych i obecności instytucji oraz korupcja. Jako Grupa EPP jesteśmy ponadto zaangażowani w wspieranie dobrych rządów, demokracji oraz ochronę mniejszości i grup marginalizowanych. Będziemy nadal promować społeczeństwo obywatelskie i budowanie instytucji oraz wzywamy do ustanowienia struktur państwowych na całym terytorium państw afrykańskich, zwłaszcza w regionach peryferyjnych. Budowanie instytucji i potencjału, wraz z wynikającym z tego dostępem do usług publicznych, nie tylko przyczyni się do zwiększenia poszanowania praw człowieka, ale także pomoże wzmocnić zaufanie do państwa. W tym kontekście uważamy, że kraje, które współpracują z nami i realizują ambitne reformy, powinny korzystać z bliższej współpracy i lepszego dostępu do rynku, w przeciwieństwie do tych, które cofają się w rozwoju. 

Niestety w niektórych krajach afrykańskich nadal utrzymuje się niestabilność polityczna i dochodzi do zamachów stanu. Jesteśmy bardzo zaniepokojeni niedawnym cofnięciem się w zakresie demokracji w kilku krajach, zwłaszcza w regionie Sahelu i Afryki Wschodniej. W związku z tym będziemy nadal głośno reagować, gdy przywódcy opozycji będą represjonowani, a wybory będą manipulowane. Będziemy nadal wspierać partie polityczne dążące do postępu i demokracji, zwłaszcza te, z którymi łączą nas wspólne platformy, takie jak Międzynarodowa Organizacja Demokratów Centrystycznych (CDI), Międzynarodowa Unia na rzecz Demokracji (IDU) oraz Afrykańska Unia na rzecz Demokracji (DUA), i zobowiązujemy się do pogłębiania partnerstwa z tymi partiami, m.in. poprzez zaproszenia na kongres partii EPP. Grupa EPP ponownie podkreśla, że dialog z naszymi afrykańskimi partnerami nie może skupiać się wyłącznie na szczeblu wykonawczym, ale musi również obejmować parlamenty, społeczeństwo obywatelskie (w tym fora kobiet i młodzieży), naukowców i uczelnie, a także partie polityczne i stowarzyszenia powiązane z partiami. Podkreślamy znaczenie zapewnienia odpowiedniego wsparcia politycznego i finansowego dla tych dialogów. Ponadto jesteśmy gotowi zacieśniać współpracę z Parlamentem Panafrykańskim (PAP) oraz wspierać go w jego staraniach o uzyskanie pełnych uprawnień ustawodawczych i nadzorczych jako organu parlamentarnego UA, zgodnie z odpowiednimi protokołami UA.

Pokój i bezpieczeństwo

Dla Afryki i Europy fundamentalne znaczenie ma osiągnięcie i utrzymanie trwałego pokoju i bezpieczeństwa na obu kontynentach. Pokój i bezpieczeństwo są niezbędne nie tylko do osiągnięcia długoterminowego zrównoważonego rozwoju, inwestycji gospodarczych, tworzenia miejsc pracy i stabilności instytucjonalnej w Afryce, ale także do zapewnienia bezpieczeństwa Europy i zapobiegania nielegalnej migracji. Bezpieczeństwo i stabilność, wraz z dobrą i spójną współpracą z rządami krajów południowego sąsiedztwa, mają również kluczowy wpływ na granice zewnętrzne UE. 

Grupa EPP jest zaniepokojona niepokojącą sytuacją w zakresie bezpieczeństwa w kilku regionach, takich jak Sahel, Sudan, Róg Afryki, region Wielkich Jezior, a także trwającymi konfliktami we wschodniej części Demokratycznej Republiki Konga (DRK) oraz w północnej prowincji Cabo Delgado w Mozambiku. UE powinna zintensyfikować współpracę w zakresie bezpieczeństwa morskiego, zwłaszcza w Zatoce Gwinejskiej i wzdłuż kluczowych szlaków atlantyckich, w celu zwalczania piractwa, nielegalnych połowów i handlu ludźmi. W regionie Sahelu próżnię władzy powstałą w wyniku przymusowego wycofania się podmiotów zachodnich wypełniła Rosja, której Korpus Afrykański (dawniej Grupa Wagnera) ewidentnie nie zapewnia bezpieczeństwa, a wręcz przeciwnie – stał się synonimem represji wewnętrznych i łamania praw człowieka. W związku z tym, niestety, terroryzm dżihadystyczny pozostaje głównym zagrożeniem, zwłaszcza w regionie Sahelu. Ponadto trwająca już ponad trzy lata wojna domowa w Sudanie doprowadziła do poważnych okrucieństw, tysięcy ofiar śmiertelnych i ogromnego cierpienia ludzkiego. Jednocześnie istnieje ryzyko, że konflikt w Sudanie rozprzestrzeni się na kraje sąsiednie, pogłębiając niestabilność w regionie i zwiększając ryzyko szerszej eskalacji konfliktu w całym regionie, zwłaszcza w związku z rosnącym zaangażowaniem podmiotów zagranicznych z Bliskiego Wschodu. Grupa EPP ubolewa również nad faktem, że terroryzm na tle religijnym oraz prześladowania mniejszości, w tym chrześcijan, nadal stanowią poważne wyzwania dla bezpieczeństwa, i podkreśla, że afrykańscy i unijni decydenci muszą pilnie zająć się tymi kwestiami. Ponadto należy przeciwdziałać radykalizacji, która dotyka głównie młodych ludzi. Grupa EPP uznaje również kluczową rolę pomocy humanitarnej w reagowaniu na kryzysy, podkreślając jednocześnie, że zrównoważony rozwój, wzrost gospodarczy i dobre sprawowanie rządów stanowią podstawy trwałej stabilności. 

Biorąc pod uwagę opisane złożone i wzajemnie powiązane wyzwania, wzmocnienie dyplomacji prewencyjnej UE ma zasadnicze znaczenie dla stabilności i bezpieczeństwa w Afryce. W związku z tym UE musi dalej rozwijać i dostosowywać swoje narzędzia zapobiegania konfliktom i budowania pokoju zgodnie ze zmieniającym się charakterem kryzysów oraz swoimi szerszymi ambicjami geopolitycznymi. Jednocześnie nasze podejście musi być dostosowane do lokalnego kontekstu politycznego, społecznego i gospodarczego, aby zapewnić długoterminową trwałość i skuteczność zaangażowania UE na całym kontynencie afrykańskim. W tym kontekście z zadowoleniem przyjmujemy również niedawne zawarcie partnerstwa w zakresie bezpieczeństwa i obrony (SDP) z Ghaną oraz popieramy zawarcie podobnych umów z naszymi partnerami na tym kontynencie. 

Pomoc europejska i międzynarodowa ma kluczowe znaczenie dla umożliwienia krajom afrykańskim zagwarantowania własnego bezpieczeństwa. W ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO) oraz przy wsparciu Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju (EPF) UE prowadzi obecnie liczne operacje wojskowe i misje cywilne w Afryce. Biorąc pod uwagę ograniczone postępy, a nawet przedwczesne zakończenie niektórych misji UE, oraz mając na uwadze niepokojąco rosnące wpływy szkodliwych podmiotów, takich jak Rosja i Chiny, Grupa EPP z zadowoleniem przyjmuje trwający przegląd mandatów WPBiO i wzywa do krytycznej i uczciwej oceny misji WPBiO w celu zapewnienia, że są one dostosowane do swoich celów. 

Chociaż już teraz w znacznym stopniu przyczyniamy się do zapobiegania konfliktom i budowania pokoju na całym kontynencie afrykańskim, Grupa EPP wspiera afrykańskich partnerów w intensyfikacji wysiłków na rzecz stworzenia warunków niezbędnych do zapewnienia sukcesu tych wspólnych działań. Grupa EPP wzywa zatem do przeprowadzenia dalszych reform sektora bezpieczeństwa (SSR) w afrykańskich krajach partnerskich, aby ich siły bezpieczeństwa stały się bardziej skuteczne, niezawodne i budzące większe zaufanie w kraju. Ponadto, w ramach wzmacniania dialogu z Afryką w zakresie bezpieczeństwa, Grupa EPP popiera regularny, ustrukturyzowany dialog między NATO a Unią Afrykańską. Ponadto Grupa EPP jest zdecydowanie i jednoznacznie zaangażowana w walkę z przemocą wobec kobiet i dziewcząt. Potwierdzamy nasze zaangażowanie w zwalczanie przemocy seksualnej i przemocy ze względu na płeć, w tym handlu ludźmi, okaleczania narządów płciowych kobiet, a także małżeństw dzieci i małżeństw z przymusu. Co więcej, przestępczość zorganizowana, a w szczególności handel narkotykami, stanowi rosnące zagrożenie dla stabilności w całej Afryce. Grupa EPP uważa, że rozwiązanie tych narastających problemów wymaga kompleksowego podejścia łączącego środki bezpieczeństwa, wzmocnioną współpracę międzynarodową oraz długoterminowe strategie rozwoju.

Potwierdzamy strategiczne znaczenie swobody żeglugi, która ma zasadnicze znaczenie dla wzrostu gospodarczego zarówno UE, jak i Afryki. Podkreślamy potrzebę zapewnienia bezpiecznego i swobodnego przepływu na Morzu Czerwonym i w Zatoce Adeńskiej oraz w całym regionie i potwierdzamy nasze poparcie dla misji morskich UE w tym obszarze. W tym kontekście Grupa EPP wyraża zaniepokojenie coraz częstszym wykorzystywaniem „flot cieni” w celu obejścia sankcji, zwłaszcza przez Rosję. Statki te działają poza ramami przepisów międzynarodowych, charakteryzują się brakiem przejrzystości i stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa morskiego, środowiska oraz gospodarek afrykańskich krajów nadbrzeżnych, zwłaszcza w regionach takich jak Zatoka Gwinejska. Przychody generowane dzięki tym działaniom napędzają trwające konflikty, w tym rosyjską wojnę agresywną przeciwko Ukrainie. UE i jej afrykańscy partnerzy powinni zacieśnić współpracę w celu monitorowania i przeciwdziałania tym działaniom, m.in. poprzez nadzór morski, wymianę informacji i budowanie potencjału. W przypadkach, gdy państwo wyraźnie współpracowało z rosyjską flotą cieni, Grupa EPP podkreśla, że UE powinna podjąć zdecydowane działania i dokonać przeglądu współpracy z danym państwem, w tym rozważyć ewentualne zawieszenie współpracy na rzecz rozwoju.

Media i dezinformacja

Afryka, podobnie jak UE, boryka się z problemem dezinformacji i regulacji mediów społecznościowych. Dezinformacja i wrogie kampanie informacyjne w coraz większym stopniu kształtują postrzeganie partnerów zewnętrznych w Afryce przez opinię publiczną. Czasami prowadzi to do zniekształcenia wizerunku UE, co z kolei podważa zaufanie do demokracji i państwa, wywierając tym samym negatywny długoterminowy wpływ na pokój i bezpieczeństwo w Afryce. Ponadto na obu kontynentach radykalizacja i kampanie dezinformacyjne są nasilane przez fora internetowe. Sztuczna inteligencja (AI) dodatkowo przyspiesza ten trend na obu kontynentach. Należy pilnie zająć się tą kwestią i uwzględnić ją w programach przyszłych spotkań. Uważamy, że w tych dziedzinach UE i Afryka mogą uczyć się od siebie nawzajem i powinny wspierać dialog. Ponadto Grupa EPP wzywa do zwiększenia wsparcia, aby zapewnić obywatelom dostęp do mediów oraz możliwość czerpania korzyści z wolności mediów i umiejętności korzystania z internetu. W końcu swobodny i otwarty dostęp do informacji jest warunkiem koniecznym do podejmowania przez obywateli świadomych wyborów w demokratycznych wyborach, a tym samym ma kluczowe znaczenie dla wspierania aktywnego społeczeństwa obywatelskiego. 

Ponadto UE powinna wzmocnić swoje wsparcie dla niezależnego dziennikarstwa, dziennikarstwa śledczego, bezpieczeństwa dziennikarzy, pluralizmu mediów oraz lokalnych inicjatyw weryfikacji faktów w całej Afryce. W tym kontekście powinniśmy w większym stopniu wspierać wiarygodne i niezależne platformy informacyjne o lokalnym zasięgu, zdolne do dostarczania niezależnych, opartych na faktach relacji dotyczących kryzysów i sytuacji humanitarnych.

My, członkowie Grupy EPP, uważamy również, że UE musi znacznie poprawić swoją strategię komunikacyjną. UE musi lepiej wyjaśniać, dlaczego nasze partnerstwo jest korzystne zarówno dla Afryki, jak i dla Europy. Grupa EPP oczekuje, że takie ulepszenia będą widoczne w komunikacji dotyczącej nadchodzących inicjatyw w ramach programu „Global Gateway” oraz jego flagowych projektów.

Edukacja i kultura

Grupa EPP uznaje, że edukacja i kultura są niezbędne dla zrównoważonego rozwoju i wzmocnienia stosunków między UE a Afryką. Dlatego uważamy, że ważne jest wspieranie krajów afrykańskich w umacnianiu ich systemów edukacyjnych oraz traktowaniu edukacji jako kluczowego czynnika długoterminowego wzrostu gospodarczego. Podkreślamy również znaczenie współpracy akademickiej, kulturalnej i naukowej, w tym jako filaru agendy cyfrowej i innowacyjnej w ramach „Global Gateway”. Uważamy, że globalne programy wymiany, w synergii z projektami „Global Gateway”, umożliwiają utalentowanym studentom studiowanie w Europie oraz podnoszą poziom lokalnej wiedzy specjalistycznej w krajach partnerskich. Podobnie na poziomie uniwersyteckim wzywamy do znacznego zwiększenia liczby programów studiów europejskich oraz katedr im. Jeana Monneta. Sprzyjałoby to wzajemnemu zrozumieniu i pogłębieniu naszego partnerstwa. Wysiłki te należy również postrzegać w świetle rosnącej liczby programów studiów chińskich sponsorowanych przez Komunistyczną Partię Chin. Ponadto wspieramy afrykańskie instytucje edukacyjne jako centra doskonałości, zwłaszcza w dziedzinie nauki i technologii, opierając się jednocześnie na afrykańskiej wiedzy, tradycjach i powiązaniach globalnych, w tym poprzez program Erasmus+ oraz Platformę Studiów Afrykańsko-Europejskich (PAES). W tym kontekście współpraca musi w pełni wykorzystywać różne języki urzędowe używane na całym kontynencie afrykańskim, które stanowią niepowtarzalne kanały zaangażowania i są naturalną platformą dla pogłębionego partnerstwa. Proponujemy również zwiększenie wsparcia, aby umożliwić absolwentom powrót do swoich lokalnych społeczności w celu wykorzystania tam swojej wiedzy i umiejętności. Ponadto Grupa EPP popiera współpracę na szerszym poziomie w zakresie instytucji kulturalnych i artystycznych w celu wzmocnienia wzajemnego zrozumienia i więzi między Europą a Afryką.

Migracja

Grupa EPP uważa za niezbędne, aby UE i Afryka wspólnie zajęły się podstawowymi przyczynami migracji, w tym ubóstwem, konfliktami, prześladowaniami na tle religijnym i zmianami klimatycznymi, tak aby zapobiegać sytuacji, w której Afrykanie są zmuszeni do opuszczania swoich domów. Ponadto jesteśmy zdecydowani wspierać te kraje afrykańskie, które przyjmują i goszczą dużą liczbę uchodźców i migrantów, aby pomóc im wzmocnić ich zdolności w zakresie udzielania azylu i zarządzania granicami. Co więcej, musimy zająć się kwestią roli podmiotów zagranicznych w wykorzystywaniu migracji do własnych celów. 

Dostrzegamy potencjał migracji cyrkulacyjnej i z zadowoleniem przyjmujemy nową strategię wizową UE. Wzywamy do szybkiego wdrożenia tej strategii, podkreślając znaczenie konstruktywnej współpracy w zakresie zapobiegania nielegalnym wyjazdom, zwalczania przemytu migrantów i handlu ludźmi oraz ustanowienia skutecznych procedur powrotowych i readmisyjnych. Migracja stanowi jeden z głównych priorytetów politycznych Grupy EPP i UE i dlatego powinna być w pełni uwzględniona w partnerstwach międzynarodowych jako kluczowy element naszego zaangażowania geopolitycznego w stosunkach z krajami partnerskimi. W coraz trudniejszym kontekście geopolitycznym przewaga konkurencyjna UE polega na wykorzystaniu partnerstw jako dźwigni. Współpraca w zakresie migracji powinna zatem opierać się przede wszystkim na zrównoważonych, wzajemnie korzystnych partnerstwach, w tym poprzez zachęty i kompleksowe ramy zaangażowania. Ponadto popieramy włączenie warunków związanych z migracją do wszystkich odpowiednich polityk i narzędzi, takich jak polityka wizowa, a także handel i rozwój, w celu wspierania przewidywalnych i skutecznych procedur powrotowych. 

Uznajemy również znaczenie zewnętrznego wymiaru migracji i popieramy stosowanie koncepcji „krajów bezpiecznych” oraz zawieranie umów i porozumień dotyczących skutecznego powrotu obywateli państw trzecich, którzy nie mają prawa pobytu w UE, w tym tworzenie ośrodków powrotowych. Jesteśmy otwarci na wspieranie legalnych kanałów migracji, w tym poprzez partnerstwa w ramach puli talentów, jako część zrównoważonego podejścia, które zapewnia również skuteczne działania mające na celu zwalczanie nielegalnej migracji i usprawnienie procesów powrotów. Będziemy nadal zwalczać handel ludźmi i przemyt migrantów, m.in. poprzez wspieranie krajów afrykańskich najbardziej narażonych na te praktyki. Popieramy zewnętrzny wymiar polityki powrotowej UE, a zarówno Unia, jak i państwa członkowskie powinny zapewnić, by stanowił on integralną część kompleksowego podejścia do zarządzania migracją. Podobnie zachęcamy Komisję do poszukiwania pragmatycznych rozwiązań w zakresie zarządzania migracją, w szczególności w celu zapobiegania nielegalnej migracji i zwalczania jej oraz umożliwiania powrotów i reintegracji, wścisłej współpracy z krajami partnerskimi.

Klimat, zdrowie, woda i bezpieczeństwo żywnościowe

Afryka jest jednym z kontynentów, które najbardziej odczuwają skutki zmian klimatu, mimo że ponosi najmniejszy udział w globalnym ociepleniu. Klęski żywiołowe mają negatywny wpływ na życie ludzi, domy i ekosystemy, a także na gospodarkę. Ponadto zmiany klimatu są bezpośrednio powiązane z ważnymi kwestiami, takimi jak dostęp do czystej wody pitnej, niedobór wody i bezpieczeństwo żywnościowe. Wszystkie te kwestie mają również wpływ na pokój i bezpieczeństwo, a także na migrację. Uznajemy również ważną rolę, jaką Afryka odgrywa w walce z globalnym ociepleniem. W związku z tym zdecydowanie popieramy wysiłki na rzecz ochrony lasów i dzikiej przyrody w Afryce, zwłaszcza w dorzeczu Konga. Grupa EPP jest zaangażowana w realizację porozumienia paryskiego oraz innych międzynarodowych porozumień mających na celu wprowadzenie środków przeciwdziałających kryzysowi klimatycznemu. Popieramy zacieśnienie współpracy z afrykańskimi krajami partnerskimi i podkreślamy, że kluczowe znaczenie ma poprawa zdolności adaptacyjnych i odporności na zmiany klimatu, a także wspieranie współpracy technologicznej.  

Zdaniem Grupy EPP wspólnym celem zarówno dla UE, jak i dla Afryki powinna być transformacja sposobu, w jaki produkujemy, dystrybuujemy i konsumujemy żywność. Jesteśmy dalecy od osiągnięcia celu SDG 2 – wyeliminowania głodu do 2030 r. Jednocześnie sytuacja geopolityczna nadal wywiera dodatkową presję na bezpieczeństwo żywnościowe, ponieważ zakłócenia na rynkach energii, nawozów i transportu powodują wzrost kosztów produkcji, co wpływa na produkcję rolną, dostępność żywności i stabilność społeczną w znacznej części Afryki. Dlatego z zadowoleniem przyjmujemy ponowne skupienie się instytucji europejskich na tej kwestii. UE musi nadal promować europejskie rozwiązania tych wyzwań, wykorzystując naszą wiedzę specjalistyczną w dziedzinie genetyki i logistyki żywnościowej w celu wspierania bezpieczeństwa żywnościowego w krajach partnerskich. Ponadto powinniśmy zintensyfikować europejskie wsparcie i współpracę z afrykańskimi instytucjami zajmującymi się badaniami rolniczymi, przyczyniając się do wzmocnienia potencjału rolnego kontynentu i jego odporności na zmiany klimatu. Grupa EPP uważa za kluczowe, aby UE i Afryka wspólnie podjęły to wyzwanie. 

Grupa EPP zachęca do ścisłego partnerstwa w sektorze zdrowia. Z zadowoleniem przyjmujemy ścisłą współpracę z Afrykańskim Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom (Africa CDC) oraz inicjatywy takie jak Platforma na rzecz zharmonizowanej afrykańskiej produkcji środków medycznych oraz inicjatywa „Produkcja i dostęp do szczepionek, leków i technologii medycznych w Afryce”. Biorąc pod uwagę godne ubolewania wycofanie przez Stany Zjednoczone wsparcia dla współpracy w dziedzinie zdrowia, wzywamy do większego zaangażowania UE w celu wzmocnienia krajowych systemów opieki zdrowotnej oraz gotowości na wypadek pandemii. 

Wnioski

Niniejszy dokument przedstawiający stanowisko stanowi odnowione zobowiązanie do głębszego zaangażowania na rzecz Afryki i jej różnorodnych regionów oraz ma służyć jako ramy dla dalszego rozwoju silniejszych stosunków między UE a Afryką. Pomoże on sprostać naszym wspólnym wyzwaniom oraz promować nasze wartości i priorytety. 

Patrząc w przyszłość stosunków UE–Afryka, Grupa EPP ponownie podkreśla, że wieloaspektowe relacje UE–Afryka mają ogromny potencjał. Różnorodne tematy przedstawione powyżej stanowią sedno przyszłego partnerstwa UE–Afryka. Popieramy Agendę 2063 Unii Afrykańskiej jako nadrzędne ramy i wzywamy do prowadzenia szczerego, otwartego i zorientowanego na wyniki dialogu. Chociaż UE dąży do realizacji własnych interesów, jesteśmy przekonani, że możliwe jest silne partnerstwo oparte na zasadzie wzajemnych korzyści, zgodne zarówno z priorytetami UE, jak i Afryki. Podkreślamy, że zarówno UE, jak i Afryka muszą w pełni zaangażować się w partnerstwo strategiczne, które powinno zaowocować współpracą między prawdziwie równorzędnymi partnerami. Chcemy wyjść poza koncepcję „darczyńca–odbiorca”, opierając nasze relacje na zasadach wzajemności, obopólnych korzyści, wspólnej odpowiedzialności i solidarności. Aby to się udało, wzywamy do zintensyfikowania dialogu między partnerami europejskimi i afrykańskimi, w tym do corocznych konsultacji z kierownictwem UA i PAP. W tym kontekście zwracamy również uwagę na ważną pracę wykonywaną przez wiele delegacji UE oraz antenę PE przy UA (oficjalne biuro łącznikowe i dyplomatyczne Parlamentu w Afryce). Dążymy również do większej harmonizacji strategii krajowych w celu przyjęcia prawdziwego podejścia „Team Europe”. Instytucje UE i państwa członkowskie muszą działać w sposób bardziej spójny i jednolity w swoich stosunkach z kontynentem afrykańskim, współpracując nad wspólnymi priorytetami. Możemy i musimy działać lepiej. Pomimo licznych globalnych wyzwań musimy zdać sobie sprawę, że możemy im naprawdę sprostać jedynie w ramach ścisłego i głębokiego partnerstwa z Afryką. Grupa EPP jest zatem głęboko przekonana, że teraz jest właściwy moment, aby naprawdę przenieść stosunki między UE a Afryką na nowy poziom!