Standpuntnota van de EVP-Fractie over Afrika: Een vernieuwd partnerschap met Afrika – Groei, stabiliteit en kansen

Inleiding

In de huidige wereld, die gekenmerkt wordt door talrijke geopolitieke crises en uitdagingen, is het van cruciaal belang dat de EU prioriteit geeft aan haar betrekkingen met Afrika, haar zuidelijke buur. Afrika is een belangrijke partner van de EU, en de stabiliteit en welvaart van het continent hebben een directe invloed op Europa. Wij zijn als partners verbonden door langdurige culturele, taalkundige en historische banden met Afrika en delen vele raakvlakken, onder meer over de Middellandse Zee heen. Afrika is een dynamisch continent, met diverse economieën en een jonge bevolking. De EVP-Fractie benadrukt dat het volledige potentieel van ons partnerschap al veel te lang onbenut is gebleven. Daarom willen wij het partnerschap tussen de EU en Afrika graag bevorderen op basis van vertrouwen, wederkerigheid, gedeelde verantwoordelijkheid, solidariteit, wederzijds voordeel, respect en gelijkheid. 

Wij zijn van mening dat de EU en Afrika beter moeten samenwerken op het gebied van gemeenschappelijke belangen en gezamenlijk concrete langetermijndoelstellingen moeten vaststellen. De betrekkingen tussen de EU en Afrika moeten een integraal onderdeel vormen van de beleidsvorming van de EU, en er is een aanzienlijke hernieuwde inzet van de EU-leiding nodig om eerdere beloften door middel van concrete maatregelen na te komen. Een groot aantal belangrijke thema’s bepaalt de vorm van ons partnerschap, variërend van economische ontwikkeling, handel en investeringen, digitalisering, samenwerking op het gebied van veiligheid, bevordering van democratie, klimaat, energieproductie, gezondheid, migratie, empowerment van vrouwen en jongeren, voedselzekerheid en multilaterale samenwerking. Wij benadrukken dat bij onze samenwerking ten volle rekening moet worden gehouden met de Afrikaanse en Europese belangen en prioriteiten. Gezien de huidige geopolitieke ontwikkelingen merken wij op dat de EU en Afrika ook hun aanpak moeten afstemmen op het aanpakken van de gevolgen van de oorlog met Iran in 2026 en de daaruit voortvloeiende crisis in de Straat van Hormuz. Veel Afrikaanse economieën blijven in hoge mate kwetsbaar voor externe grondstoffenschokken vanwege hun afhankelijkheid van geïmporteerde brandstof, meststoffen en landbouwgrondstoffen, waardoor nauwere coördinatie tussen de EU en Afrika steeds belangrijker wordt. Met het oog op de toekomst zijn wij van mening dat de economie een centrale rol moet spelen in de betrekkingen tussen de EU en Afrika. Daarom hebben wij hoge verwachtingen van het „Global Gateway“-initiatief, dat zich zal richten op energie, digitale infrastructuur, vervoer, gezondheidszorg en onderwijs. De EU is de belangrijkste handelspartner van de meeste Afrikaanse landen en veruit de grootste exportmarkt. Bovendien is de EU, met name sinds de betreurenswaardige opschorting van de activiteiten van het Amerikaanse Bureau voor Internationale Ontwikkeling (USAID), de grootste internationale donor voor Afrika en de belangrijkste verstrekker van humanitaire hulp. Dit belangrijke feit moet beter zichtbaar en herkenbaar worden gemaakt.

In de onstabiele en steeds veranderende mondiale context onderscheidt de EU zich als een stabiele en betrouwbare partner voor Afrika. Wij van de EVP-Fractie benadrukken dat de EU aanzienlijk meer te bieden heeft dan de eenzijdige overeenkomsten die door andere buitenlandse actoren, waaronder Rusland en China, worden aangeboden. De EU en Afrika brengen elk hun eigen sterke punten in dit partnerschap in. De EVP-Fractie benadrukt dat het ten volle benutten van het potentieel van het partnerschap vereist dat de EU en Afrika elkaar beter begrijpen. Wij erkennen het belang van de topontmoetingen tussen de Afrikaanse Unie (AU) en de EU, die om de drie jaar plaatsvinden, evenals van andere dialoogvormen, waaronder ministeriële bijeenkomsten. Wij benadrukken tevens het belang van het bevorderen van regionale samenwerking en integratie, onder meer door contacten te onderhouden met de diverse regionale organisaties op het Afrikaanse continent. In dit licht benadrukken wij ook het belang van meer parlementaire diplomatie met het Pan-Afrikaanse Parlement (PAP), de Parlementaire Vergadering Afrika-EU (RPA) en met de nationale parlementen van belangrijke Afrikaanse partners. Deze parlementaire diplomatie en deze dialogen moeten worden geïntensiveerd en vaker plaatsvinden om de Overeenkomst van Samoa na te leven, die het juridische kader vormt voor de meeste van onze partnerschappen. 

Handel, werkgelegenheid, economie en ontwikkeling

Wij steunen de prioriteiten van de Agenda 2063 van de AU en herhalen dat economische ontwikkeling en een goed functionerende sociale markteconomie de sleutel zijn tot meer groei, welvaart en democratie in Afrika. Algemeen wordt erkend dat het scheppen van banen essentieel is voor duurzame ontwikkeling en economische stabiliteit. Het ondersteunen van het scheppen van banen moet daarom een strategische prioriteit van ons partnerschap zijn. Om de economische ontwikkeling en het scheppen van banen te bevorderen, pleiten wij voor het faciliteren van investeringen in kleine en middelgrote ondernemingen, het versterken van lokale industrieën en het verbeteren van de toegang tot onderwijs en beroepsopleiding. Naar schatting zal de Afrikaanse bevolking tegen 2050 in omvang verdubbelen, en het is belangrijk dat de Afrikaanse landen in staat zijn deze groeiende jonge beroepsbevolking op te vangen. Bovendien moet de EU nauw samenwerken met Afrikaanse partners om duurzame werkgelegenheid te creëren, met name voor jongeren en vrouwen. De particuliere sector van de EU moet een rol spelen bij ontwikkeling, het stimuleren van innovatie en het ondersteunen van infrastructuurprojecten, waardoor in alle sectoren meer toegevoegde waarde wordt gecreëerd en wordt bijgedragen aan economische groei en stabiliteit op de lange termijn, wat zowel Afrika als de EU ten goede komt. In dit licht moet de EU veel beter gebruikmaken van haar „Global Gateway“-initiatief en dit afstemmen op de prioriteiten van haar Afrikaanse partners en de particuliere sector. Alle investeringsinstrumenten van de EU moeten onderling compatibel zijn en aansluiten bij de investeringsplannen van de lidstaten, in de geest van de „Team Europe“-aanpak.

Een belangrijke uitdaging voor de EU is niet een gebrek aan betrokkenheid, maar een beperkte zichtbaarheid. Grote, door de EU gefinancierde projecten worden vaak niet erkend als onderdeel van een samenhangend Europees aanbod. Ondanks de omvang ervan krijgt het „Global Gateway“-initiatief nog steeds onvoldoende erkenning, terwijl versnipperde communicatie en ingewikkelde toegang de politieke zichtbaarheid en strategische invloed van de EU verminderen. Hier moet onverwijld verandering in komen. De EVP-Fractie benadrukt dat EU-investeringen op het Afrikaanse continent levensvatbaar en efficiënt moeten zijn en erop gericht moeten zijn de meest aantrekkelijke opties te zijn. Daarom pleiten wij ervoor prioriteit te geven aan investeringen in kritieke infrastructuur, energieprojecten, de digitale economie en diensten, de onderwijssector en de ontwikkeling van vaardigheden en kennis. Bijzondere aandacht moet worden besteed aan het versterken van de energiezekerheid, veerkracht, connectiviteit en een stabiel en voorspelbaar investeringsklimaat. Bovendien moeten sterkere energiepartnerschappen ook rekening houden met het koppelen van Afrikaanse energiebronnen aan Europese markten. Een belangrijk onderdeel van deze partnerschappen is de handel in hernieuwbare energie, met name groene waterstof. In dit verband zijn wij van mening dat de elektrificatie van het Afrikaanse continent ook een topprioriteit moet zijn voor de energie-investeringen van de EU. Dit kan tot wederzijdse voordelen leiden, aangezien het Noord-Afrikaanse landen in staat zou kunnen stellen zonne-energie naar de EU te exporteren.

Terugkijkend op onze vroegere relatie met Afrika zijn wij van mening dat het hoog tijd is om verder te gaan dan de traditionele ontwikkelingssamenwerking. Daarom benadrukken wij dat „Global Gateway“-projecten een echte win-winsituatie moeten worden, kansen moeten creëren voor EU-bedrijven en zowel de strategische belangen van de EU als de langetermijnambities van Afrika daadwerkelijk moeten bevorderen. De EVP-Fractie benadrukt dan ook dat het Global Gateway-initiatief prioriteit moet geven aan projecten met een grote impact, die strategisch relevant en schaalbaar zijn, concrete resultaten ter plaatse opleveren en de geloofwaardigheid van de EU als partner versterken. Europa moet zijn sterke punten benutten in strategische sectoren waar onze Europese bedrijven waardevolle expertise en concurrerende aanbiedingen bieden.  Belangrijke investeringsgebieden moeten daarbij vervoers- en verbindingsinfrastructuur zijn, waaronder havens, corridors en logistieke netwerken, die als belangrijke motor voor economische integratie en regionale ontwikkeling kunnen fungeren. In dit licht onderstreept de EVP-Fractie het enorme potentieel van nauwere samenwerking op het gebied van kritieke grondstoffen. Samenwerking op dit gebied is essentieel voor de EU om strategische autonomie, economische veiligheid en veerkrachtige toeleveringsketens te realiseren, en tegelijkertijd lokale toegevoegde waarde en lokale industrialisatie te creëren en lokale verwerkingscapaciteiten te ondersteunen. De EVP-Fractie herhaalt tevens dat door de EU gefinancierde en gesteunde projecten in het kader van het „Global Gateway“-initiatief moeten zorgen voor een daadwerkelijk gelijk speelveld voor Europese bedrijven. De aanbestedingskaders die door uitvoerende partners worden gehanteerd, moeten derhalve de strategische belangen van de EU, de beginselen van wederkerigheid en de noodzaak van Europese voorkeur weerspiegelen wanneer EU-financiering op het spel staat.

Wij onderstrepen tevens het cruciale belang van de Afrikaanse continentale vrijhandelszone (AfCFTA), die een succes moet worden. De EVP-Fractie erkent het sterke en groeiende economische potentieel op het Afrikaanse continent en ziet een verdere intra-Afrikaanse marktintegratie als een kans om Europese en mondiale investeringen aan te trekken, met inbegrip van de langetermijnambitie van een vrijhandelsovereenkomst tussen de EU en de AfCFTA op continent-tot-continentbasis. We moeten daarom onze inspanningen opvoeren om onze Afrikaanse tegenhangers te ondersteunen en onze ervaring en expertise op het gebied van regionale integratie te delen, op basis van onze eigen geschiedenis met de interne markt van de EU. De EU is een belangrijke handelspartner en heeft verschillende handelsovereenkomsten gesloten die de meeste Afrikaanse landen bestrijken, waaronder het Algemeen Preferentiestelsel, waarvan veel landen nog steeds profiteren. We moeten er eveneens voor zorgen dat de instrumenten van de EU, zoals de economische partnerschapsovereenkomsten en de „Global Gateway“-projecten, verenigbaar zijn met Afrikaanse initiatieven op het gebied van marktintegratie. Tegelijkertijd moeten we op maat gesneden benaderingen aanbieden, waarbij we de diversiteit van het Afrikaanse continent en de uiteenlopende behoeften en kansen ervan erkennen. Bovendien ondersteunen wij ook sterkere handels- en investeringsbanden met Afrikaanse partners in strategische maritieme sectoren, zoals de visserij en de blauwe economie. 

Daarnaast benadrukken wij dat de EU en de Afrikaanse landen een sterk gemeenschappelijk belang hebben bij het versterken van een op regels gebaseerd multilateraal handelsstelsel. Nauwere samenwerking tussen beide blokken is dan ook essentieel om een zinvolle hervorming van de Wereldhandelsorganisatie te bevorderen. De EVP-Fractie erkent dat illegale geldstromen Afrikaanse landen beroven van aanzienlijke overheidsinkomsten die nodig zijn voor duurzame ontwikkeling en economische groei. Wij ondersteunen daarom een intensievere samenwerking tussen de EU en Afrika om illegale geldstromen, witwassen, handelsgerelateerde financiële criminaliteit en corruptie te bestrijden, en tegelijkertijd transparantie, deugdelijk financieel bestuur en de mobilisatie van binnenlandse middelen te bevorderen.

Bestuur en democratie

Binnen de EVP-Fractie staan wij volledig achter de doelstellingen en beginselen die zijn vastgelegd in de artikelen 3 en 4 van de Oprichtingsakte van de Afrikaanse Unie, waarin het belang van goed bestuur, de participatie van de bevolking in de democratie, de rechtsstaat en de mensenrechten wordt benadrukt. We delen ook de ambities die zijn vastgelegd in het Afrikaans Handvest inzake democratie, verkiezingen en bestuur, namelijk het bevorderen en versterken van goed bestuur door middel van het institutionaliseren van transparantie, verantwoordingsplicht en participatieve democratie. Wij zullen altijd democratie, representatieve instellingen en vrije en eerlijke verkiezingen blijven steunen, mogelijk gemaakt door onafhankelijke en transparante verkiezingsprocessen, versterkte verkiezingsautoriteiten en geloofwaardige, onpartijdige mechanismen voor verkiezingswaarneming. Wij bevestigen nogmaals onze steun voor hervormingen die tekortkomingen aanpakken, zoals het gebrek aan openbare diensten en institutionele aanwezigheid, en corruptie. Als EVP-Fractie zetten wij ons verder in voor het bevorderen van goed bestuur en democratie, en voor de bescherming van minderheden en gemarginaliseerde groepen. Wij zullen het maatschappelijk middenveld en de institutionele opbouw blijven bevorderen en dringen aan op de totstandbrenging van staatsstructuren over het gehele grondgebied van Afrikaanse staten, met name in de perifere regio’s. Institutionele en capaciteitsopbouw, in combinatie met de daaruit voortvloeiende toegang tot openbare diensten, zal niet alleen bijdragen aan een groter respect voor de mensenrechten, maar ook het vertrouwen in de staat helpen vergroten. In dit licht zijn wij van mening dat landen die met ons samenwerken en ambitieuze hervormingen nastreven, moeten profiteren van nauwere samenwerking en betere markttoegang, in tegenstelling tot landen die achteruitgaan. 

Helaas blijven politieke instabiliteit en staatsgrepen in sommige Afrikaanse landen hardnekkig aanwezig. Wij zijn zeer bezorgd over de recente achteruitgang van de democratie in verschillende landen, met name in de Sahel en Oost-Afrika. In dit licht zullen wij ons blijven uitspreken wanneer oppositieleiders worden onderdrukt en verkiezingen worden gemanipuleerd. We zullen politieke partijen die streven naar vooruitgang en democratie blijven steunen, met name die waarmee we verbonden zijn via de platforms van de Centrist Democrat International (CDI), de International Democracy Union (IDU) en de Democracy Union of Africa (DUA), en we zetten ons in om het partnerschap met die partijen te verdiepen, onder meer door uitnodigingen voor het EPP-partijcongres. De EVP-Fractie benadrukt nogmaals dat de dialoog met onze Afrikaanse partners zich niet alleen op het uitvoerend niveau moet richten, maar ook parlementen, het maatschappelijk middenveld (waaronder vrouwen- en jongerenfora), onderzoekers en universiteiten, alsmede politieke partijen en aan partijen gelieerde verenigingen moet omvatten. Wij benadrukken dat het van belang is ervoor te zorgen dat er voldoende politieke en financiële steun voor deze dialogen wordt verstrekt. Bovendien staan wij klaar om onze samenwerking met en steun aan het Pan-Afrikaanse Parlement (PAP) te bevorderen en het te ondersteunen in zijn inspanningen om, als parlementair orgaan van de AU, volwaardige wetgevende en toezichthoudende bevoegdheden te verwerven, in overeenstemming met de desbetreffende protocollen van de AU.

Vrede en veiligheid

Het is van fundamenteel belang voor Afrika en Europa dat op beide continenten duurzame vrede en veiligheid worden bereikt en gehandhaafd. Vrede en veiligheid zijn niet alleen essentieel voor het bereiken van duurzame ontwikkeling op de lange termijn, economische investeringen, het scheppen van banen en institutionele stabiliteit in Afrika, maar ook voor het waarborgen van de veiligheid van Europa en het voorkomen van irreguliere migratie. Veiligheid en stabiliteit, in combinatie met goede en consistente samenwerking met regeringen in de zuidelijke buurlanden, hebben ook een cruciale invloed op de buitengrenzen van de EU. 

De EVP-Fractie maakt zich zorgen over de zorgwekkende veiligheidssituatie in verschillende regio’s, zoals de Sahel, Soedan, de Hoorn van Afrika en het gebied van de Grote Meren, evenals over de aanhoudende conflicten in het oosten van de Democratische Republiek Congo (DRC) en in de noordelijke provincie Cabo Delgado van Mozambique. De EU moet de samenwerking op het gebied van maritieme veiligheid intensiveren, met name in de Golf van Guinee en langs belangrijke Atlantische routes, om piraterij, illegale visserij en mensensmokkel te bestrijden. In de Sahel is het machtsvacuüm dat is ontstaan door de gedwongen terugtrekking van westerse actoren opgevuld door Rusland, wiens Afrika-korps (voorheen de Wagner-groep) duidelijk niet in staat is om veiligheid te bieden en integendeel synoniem is geworden met binnenlandse onderdrukking en schendingen van de mensenrechten. Helaas blijft jihadistisch terrorisme dan ook een belangrijke dreiging, met name in de Sahel. Bovendien heeft de burgeroorlog in Soedan, die inmiddels al meer dan drie jaar duurt, geleid tot ernstige wreedheden, duizenden doden en enorm menselijk leed. Tegelijkertijd dreigt het conflict in Soedan over te slaan naar buurlanden, waardoor de regionale instabiliteit wordt verergerd en het risico op een bredere escalatie van het conflict in de hele regio toeneemt, met name door de groeiende betrokkenheid van buitenlandse actoren uit het Midden-Oosten. De EVP-Fractie betreurt tevens dat religieus terrorisme en de vervolging van minderheden, waaronder christenen, nog steeds ernstige veiligheidsuitdagingen vormen en benadrukt dat deze dringend moeten worden aangepakt door Afrikaanse en EU-beleidsmakers. Bovendien moet radicalisering, die vooral jongeren treft, worden bestreden. De EVP-Fractie erkent tevens de cruciale rol van humanitaire hulp bij het reageren op crises, maar benadrukt dat duurzame ontwikkeling, economische groei en goed bestuur de fundamenten vormen voor blijvende stabiliteit. 

Gezien de hierboven geschetste complexe en onderling verweven uitdagingen is het versterken van de preventieve diplomatie van de EU essentieel voor stabiliteit en veiligheid in Afrika. Daarom moet de EU haar instrumenten voor conflictpreventie en vredesopbouw verder ontwikkelen en aanpassen aan de veranderende aard van crises en haar bredere geopolitieke ambities. Tegelijkertijd moet onze aanpak worden afgestemd op de lokale politieke, sociale en economische context om de duurzaamheid en doeltreffendheid op lange termijn van de EU-betrokkenheid op het Afrikaanse continent te waarborgen. In dit licht zijn wij ook verheugd over de recente sluiting van het veiligheids- en defensiepartnerschap (SDP) met Ghana en ondersteunen wij de sluiting van soortgelijke overeenkomsten met onze partners op het continent. 

Europese en internationale bijstand is van cruciaal belang om Afrikaanse landen in staat te stellen hun eigen veiligheid te waarborgen. In het kader van haar gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB) en met steun van de Europese Vredesfaciliteit (EPF) is de EU momenteel betrokken bij diverse militaire operaties en civiele missies in Afrika. Gezien de beperkte vooruitgang en zelfs de voortijdige beëindiging van sommige EU-missies, en gezien de zorgwekkend toenemende invloed van kwaadwillende actoren zoals Rusland en China, juicht de EVP-Fractie de lopende herziening van de mandaten van het GVDB toe en dringt zij aan op een kritische en eerlijke evaluatie van de GVDB-missies om ervoor te zorgen dat deze geschikt zijn voor het beoogde doel. 

Hoewel we al een substantiële bijdrage leveren aan conflictpreventie en vredesopbouw op het Afrikaanse continent, steunt de EVP-Fractie de Afrikaanse partners bij het opvoeren van hun inspanningen om de voorwaarden te scheppen die nodig zijn om het welslagen van deze gezamenlijke inspanningen te waarborgen. De EVP-Fractie roept daarom op tot meer hervormingen van de veiligheidssector (SSR) in Afrikaanse partnerlanden om hun veiligheidstroepen binnenlands efficiënter, betrouwbaarder en geloofwaardiger te maken. Daarnaast ondersteunt de EVP-Fractie, als onderdeel van het versterken van de dialoog over veiligheid met Afrika, de regelmatige gestructureerde dialoog tussen de NAVO en de AU. Bovendien zet de EVP-Fractie zich krachtig en ondubbelzinnig in voor de bestrijding van geweld tegen vrouwen en meisjes. Wij herhalen onze toezegging om seksueel en gendergerelateerd geweld aan te pakken, met inbegrip van mensenhandel, genitale verminking van vrouwen en kinder- en gedwongen huwelijken. Bovendien vormt de georganiseerde misdaad, met name de drugshandel, een groeiende bedreiging voor de stabiliteit in heel Afrika. De EVP-Fractie is van mening dat het oplossen van deze toenemende problemen een alomvattende aanpak vereist, waarbij veiligheidsmaatregelen, versterkte internationale samenwerking en ontwikkelingsstrategieën voor de lange termijn worden gecombineerd.

Wij bevestigen opnieuw het strategische belang van de vrijheid van scheepvaart, die essentieel is voor de economische groei van zowel de EU als Afrika. Wij benadrukken de noodzaak om een veilige en vrije doorvaart in de Rode Zee en de Golf van Aden, alsook in de bredere regio, te waarborgen en bevestigen opnieuw onze steun voor de maritieme missies van de EU in het gebied. In dit verband maakt de EVP-Fractie zich zorgen over het toenemende gebruik van „schaduwvloten“ om sancties te omzeilen, met name door Rusland. Deze schepen opereren buiten de internationale regels om, zijn niet transparant en vormen een risico voor de maritieme veiligheid, het milieu en de Afrikaanse kusteconomieën, met name in regio’s zoals de Golf van Guinee. De inkomsten uit deze activiteiten voeden aanhoudende conflicten, waaronder de agressieoorlog van Rusland tegen Oekraïne. De EU en haar Afrikaanse partners moeten de samenwerking versterken om deze activiteiten te monitoren en tegen te gaan, bijvoorbeeld door middel van maritieme bewaking, het delen van informatie en capaciteitsopbouw. In gevallen waarin een land duidelijk heeft samengewerkt met de Russische schaduwvloot, benadrukt de EVP-Fractie dat de EU daadkrachtig moet optreden en haar samenwerking met het betreffende land moet herzien, met inbegrip van de mogelijke opschorting van ontwikkelingssamenwerking.

Media en desinformatie

Afrika heeft, net als de EU, moeite om desinformatie aan te pakken en sociale media te reguleren. Desinformatie en vijandige voorlichtingscampagnes bepalen in toenemende mate de publieke perceptie van externe partners in Afrika. Dit leidt soms tot een vertekend beeld van de EU, wat op zijn beurt het vertrouwen in de democratie en de staat ondermijnt en daarmee op de lange termijn negatieve gevolgen heeft voor de vrede en veiligheid in Afrika. Bovendien worden op beide continenten radicalisering en desinformatiecampagnes aangewakkerd door onlinefora. Kunstmatige intelligentie (AI) versnelt deze trend op beide continenten nog verder. Dit moet dringend worden aangepakt en moet op de agenda’s van toekomstige bijeenkomsten worden geplaatst. Wij zijn van mening dat de EU en Afrika op deze gebieden van elkaar kunnen leren en de dialoog moeten bevorderen. Daarnaast roept de EVP-Fractie op tot meer steun om ervoor te zorgen dat mensen toegang hebben tot de media en kunnen profiteren van mediavrijheid en digitale geletterdheid. Vrije en open toegang tot informatie is immers een voorwaarde voor mensen om weloverwogen keuzes te maken bij democratische verkiezingen en is als zodanig essentieel voor het bevorderen van een actief maatschappelijk middenveld. 

Daarnaast moet de EU haar steun versterken voor onafhankelijke journalistiek, onderzoeksjournalistiek, de veiligheid van journalisten, mediapluralisme en lokale initiatieven voor factchecking in heel Afrika. In dit verband moeten we betrouwbare en onafhankelijke nieuwsplatforms met een lokale aanwezigheid verder ondersteunen, die in staat zijn om onafhankelijke, op feiten gebaseerde verslaggeving te bieden over crises en humanitaire situaties.

Wij van de EVP-Fractie zijn ook van mening dat de EU haar eigen communicatiestrategie aanzienlijk moet verbeteren. De EU moet beter uitleggen waarom ons partnerschap goed is voor zowel Afrika als Europa. De EVP-Fractie verwacht dat dergelijke verbeteringen zichtbaar zullen worden in de communicatie over de aanstaande „Global Gateway“-initiatieven en de bijbehorende vlaggenschipprojecten.

Onderwijs en cultuur

De EVP-Fractie erkent dat onderwijs en cultuur onmisbaar zijn voor duurzame ontwikkeling en sterkere betrekkingen tussen de EU en Afrika. Daarom vinden wij het belangrijk om Afrikaanse landen te ondersteunen bij het versterken van hun onderwijssystemen en het prioriteren van onderwijs als een belangrijke motor voor groei op de lange termijn. We benadrukken tevens het belang van academische, culturele en wetenschappelijke samenwerking, onder meer als pijler van de digitale en innovatieagenda van Global Gateway. Wij zijn van mening dat wereldwijde uitwisselingsprogramma’s, in synergie met Global Gateway-projecten, getalenteerde studenten in staat stellen om in Europa te studeren en het niveau van lokale expertise in partnerlanden verhogen. Evenzo pleiten wij op universitair niveau voor een aanzienlijke uitbreiding van opleidingen in Europese studies en het aantal Jean-Monnet-leerstoelen. Dit zou het wederzijds begrip bevorderen en ons partnerschap verdiepen. Dergelijke inspanningen moeten ook worden gezien in het licht van het toenemende aantal opleidingen in Chinese studies die door de Chinese Communistische Partij worden gesponsord. Daarnaast ondersteunen wij Afrikaanse onderwijsinstellingen als expertisecentra, met name op het gebied van wetenschap en technologie, waarbij we voortbouwen op Afrikaanse kennis, tradities en mondiale verbindingen, onder meer via het Erasmus+-programma en het Platform for African European Studies (PAES). In dit verband moet bij de samenwerking ten volle gebruik worden gemaakt van de verschillende officiële talen die op het Afrikaanse continent worden gesproken; deze vormen unieke kanalen voor interactie en een natuurlijk platform voor een verdiept partnerschap. We stellen ook voor om meer steun te verlenen, zodat afgestudeerden naar hun lokale gemeenschappen kunnen terugkeren om hun kennis en vaardigheden toe te passen. Bovendien ondersteunt de EVP-Fractie samenwerking op een breder niveau met betrekking tot culturele en kunstinstellingen, teneinde het wederzijds begrip en de banden tussen Europa en Afrika te versterken.

Migratie

De EVP-Fractie acht het absoluut noodzakelijk dat de EU en Afrika gezamenlijk de onderliggende oorzaken van migratie aanpakken, waaronder armoede, conflicten, religieuze vervolging en klimaatverandering, om te voorkomen dat Afrikanen überhaupt gedwongen worden hun huizen te verlaten. Daarnaast zetten wij ons in voor de ondersteuning van die Afrikaanse landen die grote aantallen vluchtelingen en migranten opvangen en huisvesten, om hen te helpen hun capaciteiten op het gebied van asiel- en grensbeheer te versterken. Bovendien moeten we de rol van buitenlandse actoren bij het instrumentaliseren van migratie aanpakken. 

Wij erkennen het potentieel van circulaire migratie en verwelkomen de nieuwe EU-visumstrategie. Wij dringen aan op een snelle uitvoering van deze strategie en benadrukken het belang van zinvolle samenwerking bij het voorkomen van illegale uitreizen, de bestrijding van migrantensmokkel en mensenhandel, en het opzetten van effectieve terugkeer- en overnameprocedures. Migratie is een van de belangrijkste politieke prioriteiten voor de EVP-Fractie en de EU en moet daarom volledig worden geïntegreerd in internationale partnerschappen als een kernonderdeel van ons geopolitieke engagement met partnerlanden. In de steeds moeilijker wordende geopolitieke context ligt het comparatieve voordeel van de EU in de invloed die zij via partnerschappen kan uitoefenen. Samenwerking op het gebied van migratie moet daarom in de eerste plaats worden nagestreefd via evenwichtige, wederzijds voordelige partnerschappen, onder meer door middel van stimulansen en alomvattende kaders voor samenwerking. Voorts ondersteunen wij de integratie van migratiegerelateerde voorwaarden in alle relevante beleidsmaatregelen en instrumenten, zoals het visumbeleid, alsook op het gebied van handel en ontwikkeling, ter ondersteuning van voorspelbare en effectieve terugkeerprocedures. 

We erkennen ook het belang van de externe dimensie van migratie en ondersteunen het gebruik van het „veilig land“-concept en het sluiten van overeenkomsten en regelingen voor de effectieve terugkeer van onderdanen van derde landen die geen verblijfsrecht in de EU hebben, met inbegrip van de oprichting van terugkeerhubs. We blijven openstaan voor het ondersteunen van legale kanalen, onder meer via partnerschappen voor talentpools, als onderdeel van een evenwichtige aanpak die tevens zorgt voor doeltreffende maatregelen om irreguliere migratie aan te pakken en terugkeer te verbeteren. We zullen mensenhandel en migrantensmokkel blijven bestrijden, bijvoorbeeld door Afrikaanse landen te ondersteunen die het meest aan deze praktijken blootstaan. We ondersteunen de externe dimensie van het terugkeerbeleid van de EU en zowel de Unie als de lidstaten moeten ervoor zorgen dat dit een integraal onderdeel vormt van de alomvattende aanpak van migratiebeheer. Evenzo verzoeken wij de Commissie om innauwe samenwerking met partnerlanden pragmatische oplossingen voor migratiebeheer te verkennen, met name om illegale migratie te voorkomen en aan te pakken en terugkeer en re-integratie mogelijk te maken.

Klimaat, gezondheid, water en voedselzekerheid

Afrika is een van de continenten die het meest te lijden hebben onder de gevolgen van klimaatverandering, terwijl het de minste verantwoordelijkheid draagt voor de opwarming van de aarde. Natuurrampen hebben een negatieve invloed op levens, woningen en ecosystemen, evenals op de economie. Bovendien houdt klimaatverandering rechtstreeks verband met de belangrijke kwesties van toegang tot schoon drinkwater, waterschaarste en voedselzekerheid. Al deze aspecten hebben ook gevolgen voor vrede en veiligheid, evenals voor migratie. Wij erkennen tevens de belangrijke rol die Afrika speelt bij de aanpak van de opwarming van de aarde. Daarom staan wij volledig achter inspanningen om bossen en wilde dieren in Afrika te beschermen, met name in het Congobekken. De EVP-Fractie zet zich in voor de Overeenkomst van Parijs en andere internationale overeenkomsten om maatregelen tegen de klimaatcrisis vast te stellen. Wij steunen een intensievere samenwerking met Afrikaanse partnerlanden en benadrukken dat het van cruciaal belang is om de aanpassing aan de klimaatverandering en de veerkracht te verbeteren, en technologische samenwerking te bevorderen.  

Voor de EVP-Fractie moet een gemeenschappelijke doelstelling voor zowel de EU als Afrika zijn om de manier waarop we voedsel produceren, distribueren en consumeren te transformeren. We zijn nog ver verwijderd van het bereiken van doelstelling 2 van de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG 2) – geen honger meer tegen 2030. Tegelijkertijd zetten geopolitieke ontwikkelingen de voedselzekerheid onder steeds grotere druk, aangezien verstoringen op de energie-, meststoffen- en transportmarkten de productiekosten opdrijven, wat gevolgen heeft voor de landbouwproductie, de betaalbaarheid van voedsel en de sociale stabiliteit in grote delen van Afrika. Wij juichen het dan ook toe dat de Europese instellingen opnieuw aandacht besteden aan deze kwestie. De EU moet Europese oplossingen voor deze uitdagingen blijven bevorderen en daarbij gebruikmaken van onze expertise op het gebied van genetica en voedsellogistiek om de voedselzekerheid in partnerlanden te waarborgen. Daarnaast moeten we de Europese steun aan en samenwerking met Afrikaanse landbouwonderzoeksinstellingen intensiveren, om zo bij te dragen aan de landbouwcapaciteiten en klimaatbestendigheid van het continent. De EVP-Fractie acht het van cruciaal belang dat de EU en Afrika deze uitdaging gezamenlijk aanpakken. 

De EVP-Fractie pleit voor een nauw partnerschap in de gezondheidssector. Wij juichen de nauwe samenwerking met de Afrikaanse Centra voor ziektebestrijding en -preventie (Africa CDC) toe, evenals initiatieven zoals het Platform voor geharmoniseerde Afrikaanse productie van gezondheidsproducten en het initiatief „Productie van en toegang tot vaccins, geneesmiddelen en gezondheidstechnologieën in Afrika“. Gezien de betreurenswaardige intrekking van de Amerikaanse steun voor samenwerking op gezondheidsgebied, roepen wij op tot een grotere inzet van de EU om de nationale gezondheidsstelsels en de paraatheid voor pandemieën te versterken. 

Conclusie

Dit standpuntdocument is een hernieuwde toezegging voor een intensievere betrokkenheid bij Afrika en zijn diverse regio’s, en is bedoeld als kader voor de verdere ontwikkeling van een sterkere relatie tussen de EU en Afrika. Het zal helpen bij het aanpakken van onze gemeenschappelijke uitdagingen en het bevorderen van onze waarden en prioriteiten. 

Met het oog op de toekomst van de betrekkingen tussen de EU en Afrika benadrukt de EVP-Fractie nogmaals dat de veelzijdige relatie tussen de EU en Afrika vol potentieel zit. De verschillende hierboven geschetste thema’s vormen de kern van het toekomstige partnerschap tussen de EU en Afrika. Wij sluiten ons aan bij Agenda 2063 van de AU als overkoepelend kader en roepen op tot een eerlijke, openhartige en resultaatgerichte dialoog. Hoewel de EU haar eigen belangen nastreeft, zijn wij ervan overtuigd dat een sterk win-win-partnerschap, in overeenstemming met zowel de prioriteiten van de EU als die van Afrika, mogelijk is. Wij benadrukken dat zowel de EU als Afrika zich volledig moeten inzetten voor een strategisch partnerschap dat moet uitmonden in samenwerking tussen echte gelijken. Wij willen het donor-ontvangerconcept achter ons laten en onze relatie baseren op de leidende beginselen van wederkerigheid, wederzijds voordeel, gedeelde verantwoordelijkheid en solidariteit. Om dit te laten slagen, roepen wij op tot een intensievere dialoog tussen Europese en Afrikaanse tegenhangers, met inbegrip van jaarlijks overleg met de leiders van de AU en het PAP. In dit verband wijzen wij ook op het belangrijke werk dat wordt verricht door vele EU-delegaties en de EP-antenne bij de AU (het officiële verbindings- en diplomatieke bureau van het Parlement in Afrika). We streven ook naar een sterkere afstemming tussen nationale strategieën om een echte „Team Europe“-aanpak te hanteren. De EU-instellingen en de lidstaten moeten op een meer samenhangende en eensgezinde manier optreden in hun betrekkingen met het Afrikaanse continent en samenwerken aan gemeenschappelijke prioriteiten. We kunnen en moeten het beter doen. Ondanks de vele mondiale uitdagingen moeten we ons realiseren dat we deze alleen echt het hoofd kunnen bieden in een nauwe en diepgaande samenwerking met Afrika. De EVP-Fractie is er dan ook vast van overtuigd dat dit het juiste moment is om de betrekkingen tussen de EU en Afrika daadwerkelijk naar een nieuw niveau te tillen!