Stanowisko Grupy EPL: Gotowość: pobudka dla Europy

Grupa EPL z zadowoleniem przyjmuje przygotowaną przez Komisję Strategię Unii Europejskiej w zakresie gotowości i podkreśla pilną potrzebę podjęcia konkretnych, możliwych do zrealizowania kroków mających na celu zwiększenie odporności i gotowości UE na sytuacje kryzysowe. UE musi pilnie podnieść poziom gotowości cywilnej stosując podejście obejmujące cały rząd, całe społeczeństwo i wszystkie zagrożenia, jako integralną część bezpiecznej Europy. Kierując się solidarnością jako podstawową zasadą, musimy wzmocnić odporność, chronić obywateli i zapewnić ciągłość działania instytucji, rynków i podstawowych usług. Gotowość, wraz z obroną i bezpieczeństwem, tworzy zasadniczą triadę leżącą u podstaw zdolności Unii do ochrony suwerenności i integralności terytorialnej jej państw członkowskich, jej wysp i regionów najbardziej oddalonych, przy jednoczesnym zapewnieniu strategicznej autonomii Europy i jej roli jako podmiotu geopolitycznego w coraz bardziej wymagającym świecie.

Prognozy i przewidywania

• Wspólna ocena ryzyka

  Budowanie wspólnego uznania i zrozumienia zagrożeń egzystencjalnych dla Europy i jej bezpieczeństwa oraz tworzenie w ten sposób podstawy do odpowiedzialnego i zbiorowego podejmowania decyzji.
   

• Udoskonalona wymiana informacji

  Wzmocnienie komunikacji między sektorem cywilnym i wojskowym z udziałem podmiotów publicznych i prywatnych w całej UE. Udoskonalenie współpracy między agencjami wywiadowczymi i organami ścigania w całej UE oraz poprawa wymiany danych między nimi.
   

• Protokoły awaryjne

  Ustanowienie i zapewnienie zgodności procedur reagowania kryzysowego w instytucjach UE, państwach członkowskich i ramach UE-NATO, w tym poprzez regularne wspólne ćwiczenia i symulacje, kierując się zasadą solidarności, wzajemnego zaufania i suwerenności narodowej oraz obejmując nawet najbardziej ekstremalne sytuacje militarne.
   

• Systemy wczesnego ostrzegania

  Inwestowanie w infrastrukturę i sprzęt wczesnego ostrzegania, np. satelitarne systemy monitorowania i wykrywania, w celu objęcia całego terytorium i granic UE, w tym regionów najbardziej oddalonych.

Odporność kluczowych funkcji społecznych

• Lepsza adaptacja do zmian klimatu

  Ograniczenie rosnącego wpływu ekstremalnych zjawisk pogodowych i klęsk żywiołowych za pomocą odpowiednich polityk i inwestycji, w szczególności w regionach wrażliwych, takich jak wyspy, społeczności przybrzeżne i obszary najbardziej oddalone.
   

• Pełne egzekwowanie DSA

  Zapewnienie bezpiecznego, dostępnego i odpornego środowiska internetowego, ze szczególnym uwzględnieniem systemowej oceny i ograniczania ryzyka, rozwoju mechanizmów reagowania kryzysowego, zwalczania dezinformacji i ochrony instytucji demokratycznych, w tym wyborów.
   

• Odporność cyfrowa i cyberbezpieczeństwo

  Ochrona krytycznej infrastruktury cyfrowej UE i zmniejszenie zależności od zagranicznych dostawców. Zapewnienie bezpiecznego ekosystemu i wsparcia dla rozwoju europejskich technologii na dużą skalę w kluczowych obszarach, takich jak chmura obliczeniowa, sztuczna inteligencja i obliczenia kwantowe. Uruchomienie rezerwy cyberbezpieczeństwa Unii Europejskiej składającej się z ekspertów z sektora publicznego, prywatnego i akademickiego w celu wspierania państw członkowskich w sytuacjach kryzysowych.
   

• Odporność i konkurencyjność przemysłu

  Zapewnienie wystarczających mocy produkcyjnych poprzez wzmocnienie odporności i strategicznej autonomii krytycznych łańcuchów dostaw poprzez skoordynowaną politykę przemysłową i ograniczenie biurokracji. Zwiększenie zapasów kluczowych komponentów UE (np. półprzewodników, materiałów medycznych, metali ziem rzadkich) oraz przyspieszenie wydawania pozwoleń i inwestycji w klastry produkcyjne zajmujące się czystymi technologiami.
   

• Odporność w przestrzeni kosmicznej

  Zapewnienie szybkiego wdrożenia infrastruktury na rzecz odporności, wzajemnych połączeń i bezpieczeństwa za pomocą satelity (IRIS2) oraz obserwacji Ziemi, w szczególności w ramach programu Copernicus i przy wsparciu europejskiego konsorcjum przemysłowego SpaceRISE. Rozbudowa infrastruktury kosmicznej, w szczególności satelitów, oraz inwestycje w Agencję Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego.

Gotowość społeczeństwa

• Codzienna edukacja w zakresie gotowości i odporności

  Promowanie podstawowych umiejętności obywatelskich, takich jak gotowość do powrotu do domu, pierwsza pomoc i planowanie ewakuacji. Wspieranie kultury gotowości w życiu codziennym.
   

• Skuteczna strategia komunikacji

  Opracowanie skutecznej strategii komunikacji w celu podniesienia świadomości społeczeństwa na temat ryzyka, przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym i wspierania gotowości w społeczeństwach UE, a także infrastruktury komunikacyjnej odpornej na sytuacje kryzysowe.
   

• Budowanie społeczności i wolontariat

  Wzmocnienie ochrony ludności i służb ratunkowych poprzez wsparcie dla personelu, wspólne szkolenia i ćwiczenia oraz gotowość społeczności lokalnych. Zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego w planowanie i mapowanie jego możliwości. Wspieranie kultury wolontariatu (np. strażaków, obrony cywilnej, rezerw sił zbrojnych), w tym poprzez usuwanie barier administracyjnych i zachęcanie obywateli do zaangażowania się - np. poprzez dyrektywę w sprawie czasu pracy.

Współpraca cywilno-wojskowa

• Zwiększona współpraca cywilno-wojskowa

  Umożliwienie szybszego reagowania kryzysowego, bardziej efektywnego wykorzystania zasobów oraz lepszej koordynacji i interoperacyjności, w tym regularnych ćwiczeń.
   

• „Wojskowe Schengen”

  Zwiększenie mobilności sił zbrojnych poprzez lepszą koordynację UE-NATO w zakresie transportu i logistyki, ze szczególnym uwzględnieniem infrastruktury, zharmonizowanych przepisów i współpracy transgranicznej. Wspieranie programu PESCO i przyszłego planu Komisji dotyczącego mobilności wojskowej.
   

• Zwiększone finansowanie obrony cywilnej i wojskowej

  Wspieranie budowy wspólnej infrastruktury, zamówień o podwójnym zastosowaniu (np. środków ochrony CBRN), wspólnych działań badawczo-rozwojowych, strategicznych rezerw zasobów krytycznych i wzmocnionej ochrony infrastruktury krytycznej.

Reakcja na sytuacje kryzysowe

• Wzmocnienie DG HERA

  Zapewnienie zdolności do zakupu medycznych środków przeciwdziałania w celu zwalczania epidemii, zagrożeń CBRN i bioterroryzmu oraz utrzymywania strategicznych zapasów takich środków na terenie UE. Zapewnienie wystarczających zasobów dla DG HERA, w tym na szybkie wypłaty w sytuacjach awaryjnych. Oczekuje się, że kolejne strategie dotyczące gromadzenia zapasów i medycznych środków przeciwdziałania przyczynią się do zwiększenia odporności i gotowości UE.
   

• Osoby udzielające pierwszej pomocy

  Lepsza współpraca w zakresie personelu, sprzętu i innych zasobów w oparciu o unijny mechanizm ochrony ludności.
   

• Wzmocnienie ECDC

  Dysponując zasobami i zdolnością do koordynowania zarządzania kryzysowego na szczeblu UE i szybkiego reagowania na kryzysy zdrowotne i transgraniczne zagrożenia dla zdrowia.
   

• Zakup ciężkiego sprzętu za pośrednictwem rescEU

  Rozszerzenie zdolności reagowania UE na katastrofy i zwiększenie zapasów dzięki protokołom dystrybucji krajowej i transgranicznej w sytuacjach awaryjnych. Zapewnienie zdolności do regionalnej dystrybucji zasobów rescEU i szybkiego reagowania na jednoczesne kryzysy.
   

• Wdrożenie IMERA

  Usprawnienie zarządzania krytycznymi zakłóceniami łańcucha dostaw i zapewnienie przepływu towarów, usług i osób w sytuacjach awaryjnych.
   

• Opieka masowa i wsparcie społeczeństwa

  Zapewnienie skoordynowanego dostępu do schronienia, żywności, wody, opieki medycznej oraz poszukiwania i wsparcia rodziny w sytuacjach awaryjnych. Wzmocnienie zdolności UE do udzielania pomocy przesiedlonym lub silnie dotkniętym społecznościom, w tym poprzez solidne kanały ostrzegania i informowania ludzi w sytuacjach kryzysowych.
   

• Gotowość medyczna

  Wzmocnienie autonomii Europy w zakresie produktów farmaceutycznych, leków krytycznych i wyrobów medycznych poprzez zabezpieczenie produkcji i dostaw, zmniejszenie zależności od dostawców zewnętrznych, ograniczenie powtarzających się niedoborów oraz zbudowanie odpornej, innowacyjnej branży medycznej gotowej na przyszłe kryzysy i zdolnej do zapewnienia regionom przygranicznym i wyspom odpowiedniego dostępu do usług zdrowotnych.

Bezpieczeństwo energetyczne

• Promowanie integracji unii energetycznej

  Wsparcie i przyspieszenie rozwoju połączeń energetycznych między państwami członkowskimi w celu budowy wydajnego i spójnego rynku energii, umożliwiającego bardziej stabilną sieć energetyczną i bezpieczną dystrybucję zasobów energetycznych oraz zmniejszającego zależność od partnerów zewnętrznych.
   

• Zabezpieczenie i ochrona krytycznej infrastruktury energetycznej i komunikacyjnej poprzez zapewnienie kontroli i odporności na poziomie UE, w tym możliwość dokonania naprawy w UE, zmniejszenie zależności od dostawców spoza UE oraz ochronę kluczowych zasobów, w tym strategicznych kabli podmorskich.
   

• Przyspieszenie realizacji strategicznych projektów połączeń gazowych i elektroenergetycznych w celu zakończenia izolacji energetycznej regionów peryferyjnych, najbardziej oddalonych i wyspiarskich regionów państw członkowskich.
   

• Zapewnienie stabilnego zasilania podstawowego

  Stała produkcja dyspozycyjnej energii elektrycznej, w tym energii jądrowej, a także magazynowanie, elastyczność i usługi systemowe będą nadal odgrywać ważną rolę dla europejskiego bezpieczeństwa energetycznego, zapewniając stabilną i niezawodną produkcję energii zarówno dla przemysłu, jak i konsumentów.

Bezpieczeństwo żywnościowe i suwerenność żywnościowa

• Bezpieczeństwo dostaw żywności

  Usprawnienie bezpieczeństwa żywnościowego w prawodawstwie i polityce rolnej, klimatycznej i środowiskowej, w tym poprzez strategiczne inwestycje w produkcję nawozów w UE, wsparcie dla krajowych upraw roślin białkowych i dywersyfikację źródeł pasz dla zwierząt. Uwzględnienie rynków i sklepów spożywczych w szerszych strategiach gotowości w całym łańcuchu dostaw żywności.

Współpraca publiczno-prywatna

• Elastyczne zamówienia publiczne

  Dostosowanie przepisów dotyczących zamówień w celu zapewnienia szybkiej, ciągłej i skutecznej realizacji krytycznych dostaw i usług w czasach kryzysu.

Odporność dzięki partnerstwom zewnętrznym

• Rozwijanie wzajemnej odporności z krajami trzecimi

  Wspólna praca nad przewidywaniem kryzysów, przygotowywaniem się na nie, zapobieganiem im i reagowaniem na nie w celu zmniejszenia ryzyka rozprzestrzeniania się skutków kryzysów poza naszymi granicami na UE i wspierania naszych partnerów. Włączenie najnowszego ukraińskiego doświadczenia i specjalistycznej wiedzy wojskowej i w zakresie ochrony ludności do środków gotowości UE.
   

• Włączenie gotowości i odporności na poziomie UE do współpracy z NATO, w tym poprzez usystematyzowany dialog, wymianę praktyk i koordynację.

Budżet gotowy na kryzys

Dostosowanie budżetu UE poprzez poczynienie postępów w zakresie nowych zasobów własnych i umożliwienie ukierunkowanego wspólnego zaciągania pożyczek w celu zapewnienia elastyczności i dostępności zasobów w sytuacjach awaryjnych.