Innowacje mają kluczowe znaczenie dla zabezpieczenia miejsc pracy i osiągnięcia celów klimatycznych UE

„Musimy zadbać o to, by ochrona miejsc pracy w przemyśle i konkurencyjności oraz realizacja naszych celów klimatycznych nie były już ze sobą sprzeczne” – ostrzegł Peter Liese, poseł do Parlamentu Europejskiego, rzecznik grupy EPP ds. polityki klimatycznej oraz główny negocjator Parlamentu Europejskiego w sprawie nowelizacji europejskiego systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS), przedstawiając dzisiaj swój projekt sprawozdania.

„Musimy zrobić wszystko, co w naszej mocy, aby ceny energii elektrycznej spadły. Kluczem do tego są inwestycje w innowacje. Kraje UE, które pozyskują energię elektryczną głównie z krajowych źródeł neutralnych dla klimatu – takie jak Portugalia, Szwecja i Finlandia – mają stosunkowo niskie koszty energii elektrycznej w porównaniu z Niemcami i Włochami, które są w dużym stopniu uzależnione od paliw kopalnych. Dlatego system handlu uprawnieniami do emisji musi zapewniać silniejsze niż dotychczas zachęty do inwestowania w krajową czystą energię. Dotyczy to przede wszystkim dochodów państw członkowskich. Ministrowie finansów w całej Europie wielokrotnie wprowadzali zamieszanie za pomocą sztuczek księgowych. Jako sprawozdawca przedstawiam propozycję, która jeszcze bardziej wzmacnia rozsądne podejście Komisji w tej dziedzinie”.

W swoim projekcie sprawozdania Liese wzywa, by nie tylko 50 % dochodów z systemu ETS było reinwestowane w sektory objęte systemem ETS1, jak proponuje Komisja, ale aż 75 %. Ponadto proponuje on wprowadzenie podkontyngentu dla gałęzi przemysłu energochłonnych, którym grozi przeniesienie działalności, a w konsekwencji – ucieczka emisji. 

„Ważne jest również zwiększenie liczby bezpłatnych uprawnień. Komisja proponuje zwiększenie ich o 47% w porównaniu z obecnym systemem. Wzywam do jeszcze większego wzrostu, szczególnie w okresie do 2030 r. W zamian za to słuszne jest jednak wymaganie od przedsiębiorstw dokonywania inwestycji. Proponuję stopniowe wprowadzanie tych zmian. W 2031 r. wymóg dokonywania inwestycji powinien dotyczyć wyłącznie tej części bezpłatnych uprawnień, która jest nowa w porównaniu z obecnym systemem. Z biegiem lat wymóg ten będzie się jednak zwiększał i do 2040 r. powinien być bardziej rygorystyczny niż to, co zaproponowała Komisja. Mówiąc szczerze: każdy, kto do 2040 r. nie rozpocznie jeszcze projektu dekarbonizacji, nie może nadal liczyć na wsparcie w postaci bezpłatnych uprawnień” – powiedział Liese.

W sprawozdaniu ogólnie poparto podejście Komisji, ale wprowadzono do niego modyfikacje, zwłaszcza w odniesieniu do ogólnej redukcji uprawnień – czyli ścieżki redukcji, która ma kluczowe znaczenie dla ochrony klimatu. „Obecny system jest ukierunkowany na osiągnięcie celu na rok 2030, ponieważ w połowie dekady radykalnie podnieśliśmy nasze ambicje (w związku z Zielonym Ładem), przez co ścieżka redukcji jest obecnie szczególnie stroma. Nikt nie może poważnie twierdzić, że osiągnięcie zerowej emisji do 2039 r. przez wszystkie sektory objęte systemem handlu uprawnieniami do emisji (ETS), w tym sektor lotniczy, jest realistyczne. Obecnie nie jest nawet możliwe zrównoważenie emisji poprzez usuwanie CO2 z atmosfery. Obowiązujący system jest nierealistyczny. Dostosowanie ścieżki redukcji jest w pełni zgodne z celem UE na rok 2040 oraz celami neutralności klimatycznej” – stwierdził Liese.

Grupa EPP nalega, by przedsiębiorstwa, które już rozpoczęły inwestycje, nie znalazły się w niekorzystnej sytuacji w wyniku reformy. „Wniosek Komisji wspiera tzw. »liderów«. Mogą oni na przykład otrzymywać bezpłatne uprawnienia do 2040 r., nawet jeśli już w ogóle nie emitują żadnych gazów cieplarnianych. Proponuję jednak dalsze zmiany, takie jak zapewnienie, by 10% najlepszych przedsiębiorstw w każdym sektorze nie tylko otrzymywało potrzebne im bezpłatne uprawnienia, ale nawet więcej, oraz aby położyć większy niż dotychczas nacisk na tzw. porozumienia klimatyczne z przedsiębiorstwami (Carbon Conference for Difference)”, dodał Liese.

Wszystkie grupy polityczne są zachęcane do konstruktywnej współpracy w celu osiągnięcia ogólnego porozumienia politycznego w sprawie reformy systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS) do lutego 2027 r.