Η καινοτομία είναι καθοριστική για τη διασφάλιση των θέσεων εργασίας και την επίτευξη των κλιματικών στόχων της ΕΕ

«Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι η προστασία των θέσεων εργασίας στον βιομηχανικό τομέα και της ανταγωνιστικότητας, καθώς και η επίτευξη των κλιματικών μας στόχων, δεν θα βρίσκονται πλέον σε αντίθεση μεταξύ τους», προειδοποίησε ο ευρωβουλευτής Peter Liese, εκπρόσωπος της Ομάδας του ΕΛΚ για θέματα κλιματικής πολιτικής και επικεφαλής διαπραγματευτής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την αναθεώρηση του Ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), κατά την παρουσίαση του σχεδίου έκθεσής του σήμερα.

«Πρέπει να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να διασφαλίσουμε τη μείωση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας. Το κλειδί για αυτό είναι οι επενδύσεις στην καινοτομία. Οι χώρες της ΕΕ που καλύπτουν τις ενεργειακές τους ανάγκες κυρίως από εγχώριες πηγές ενέργειας ουδέτερες για το κλίμα —όπως η Πορτογαλία, η Σουηδία και η Φινλανδία— έχουν σχετικά χαμηλό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας σε σύγκριση με τη Γερμανία και την Ιταλία, οι οποίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα ορυκτά καύσιμα. Επομένως, το σύστημα εμπορίας εκπομπών πρέπει να παρέχει ισχυρότερα κίνητρα από ό,τι στο παρελθόν για επενδύσεις σε εγχώρια καθαρή ενέργεια. Αυτό ισχύει πάνω απ’ όλα για τα έσοδα των κρατών μελών. Οι υπουργοί Οικονομικών σε όλη την Ευρώπη έχουν προκαλέσει επανειλημμένα σύγχυση με λογιστικά τεχνάσματα. Ως εισηγητής, υποβάλλω μια πρόταση που ενισχύει περαιτέρω τη σωστή προσέγγιση της Επιτροπής στον τομέα αυτό.»

Στο σχέδιο έκθεσής του, ο κ. Liese ζητά να επανεπενδύεται όχι μόνο το 50% των εσόδων του ΣΕΔΕ στους τομείς του ΣΕΔΕ1, όπως προτείνει η Επιτροπή, αλλά έως και το 75%. Επιπλέον, προτείνει μια επιμέρους ποσόστωση για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες που διατρέχουν τον κίνδυνο μετεγκατάστασης των δραστηριοτήτων τους και, κατά συνέπεια, της διαρροής άνθρακα. 

«Είναι επίσης σημαντικό να αυξηθεί ο αριθμός των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπής. Η Επιτροπή προτείνει την αύξησή τους κατά 47% σε σύγκριση με το ισχύον σύστημα. Ζητώ μια ακόμη μεγαλύτερη αύξηση, ιδίως για την περίοδο έως το 2030. Ωστόσο, σε αντάλλαγμα, είναι σωστό να απαιτείται από τις επιχειρήσεις να πραγματοποιήσουν επενδύσεις. Προτείνω μια σταδιακή έναρξη. Το 2031, η υποχρέωση πραγματοποίησης επενδύσεων θα πρέπει να ισχύει μόνο για το τμήμα των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπής που είναι νέο σε σύγκριση με το ισχύον σύστημα. Με την πάροδο των ετών, ωστόσο, η απαίτηση αυτή θα αυξηθεί και έως το 2040 θα πρέπει να είναι αυστηρότερη από ό,τι προτείνει η Επιτροπή. Για να είμαι ειλικρινής: όποιος δεν έχει ξεκινήσει ακόμη ένα έργο αποκαρβονισμού έως το 2040 δεν μπορεί να συνεχίσει να λαμβάνει υποστήριξη με δωρεάν δικαιώματα εκπομπής», δήλωσε ο Liese.

Η έκθεση υποστηρίζει γενικά την προσέγγιση της Επιτροπής, αλλά την τροποποιεί, ιδίως όσον αφορά τη συνολική μείωση των δικαιωμάτων εκπομπής — δηλαδή τη διαδρομή μείωσης, η οποία είναι κρίσιμη για την προστασία του κλίματος. «Το τρέχον σύστημα είναι προσανατολισμένο στην επίτευξη του στόχου του 2030, καθώς αυξήσαμε δραστικά τις φιλοδοξίες μας στα μέσα της δεκαετίας (λόγω της Πράσινης Συμφωνίας), με αποτέλεσμα η πορεία μείωσης να είναι ιδιαίτερα απότομη αυτή τη στιγμή. Κανείς δεν μπορεί σοβαρά να ισχυριστεί ότι είναι ρεαλιστικό για όλους τους τομείς του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), συμπεριλαμβανομένου του τομέα των αερομεταφορών, να έχουν μηδενικές εκπομπές έως το 2039. Ούτε καν η αντιστάθμιση μέσω της απομάκρυνσης του CO2 από την ατμόσφαιρα είναι προς το παρόν εφικτή. Το υφιστάμενο σύστημα είναι μη ρεαλιστικό. Η προσαρμογή της πορείας μείωσης συνάδει πλήρως με τον στόχο της ΕΕ για το 2040 και τους στόχους κλιματικής ουδετερότητας», δήλωσε ο Liese.

Η Ομάδα του ΕΛΚ επιμένει ότι οι εταιρείες που έχουν ήδη αρχίσει να επενδύουν δεν πρέπει να θιγούν από τη μεταρρύθμιση. «Η πρόταση της Επιτροπής υποστηρίζει τους λεγόμενους «πρωτοπόρους». Για παράδειγμα, μπορούν να λάβουν δωρεάν δικαιώματα εκπομπής μέχρι το 2040, ακόμη και αν δεν εκπέμπουν πλέον καθόλου εκπομπές. Ωστόσο, προτείνω περαιτέρω αλλαγές, όπως να διασφαλιστεί ότι το κορυφαίο 10% σε κάθε τομέα όχι μόνο θα λαμβάνει τα δωρεάν δικαιώματα εκπομπών που χρειάζεται, αλλά και περισσότερα, και ότι θα δοθεί μεγαλύτερη έμφαση από ό,τι στο παρελθόν στις λεγόμενες κλιματικές συμφωνίες με τις εταιρείες (Carbon Conference for Difference)», πρόσθεσε ο Liese.

Όλες οι πολιτικές ομάδες καλούνται να συνεργαστούν εποικοδομητικά προκειμένου να επιτευχθεί συνολική πολιτική συμφωνία για τη μεταρρύθμιση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) έως τον Φεβρουάριο του 2027.