Europa moet ophouden bang te zijn om te reageren

De hybride oorlog van Rusland tegen Europa is niet begonnen met de grootschalige invasie van Oekraïne, en ook niet in de afgelopen jaren. De inlichtingendiensten van het Kremlin voeren al sinds Vladimir Poetin aan de macht kwam vijandige operaties uit in heel Europa.

Europa heeft te lang nagelaten adequaat te reageren. Sommigen waren bang dat een krachtiger reactie Moskou zou provoceren. Maar het tegenovergestelde is gebeurd. Het Kremlin interpreteert aarzeling en angst voor escalatie als zwakte, wat uitnodigt tot verdere agressie. Elke zwakke reactie leert het Kremlin dat het de volgende grens kan opzoeken en meer ontwrichting en chaos in onze samenlevingen kan veroorzaken, zonder dat het te maken krijgt met gevolgen die ernstig genoeg zijn om zijn gedrag te veranderen. Poetin gaat zo ver als hem wordt toegestaan. Angst voor escalatie heeft escalatie niet voorkomen: het heeft deze juist verder aangemoedigd.

Europa is het doelwit van Russische hybride oorlogsvoering die steeds minder ‘hybride’ wordt. Deze combineert militaire en niet-militaire middelen die vaak zijn ontworpen om onder de drempel van een openlijk gewapend conflict te blijven, waaronder cyberoperaties, desinformatie, economische dwang, sabotage en het inzetten van migratie als wapen. De grens tussen hybride en conventionele oorlogsvoering is vervaagd. We horen dagelijks over sabotageacties en sabotagepogingen op onze infrastructuur en over drones die ons luchtruim schenden en zelfs beladen zijn met explosieven, zoals in Leipzig. Rond verkiezingen nemen Russische cyberaanvallen en desinformatiecampagnes toe. GPS-storing en -spoofing zijn aan de orde van de dag in de oostelijke grensregio’s van Europa. 

Rusland blijft de belangrijkste bedreiging voor de democratische integriteit van Europa. Het richt zich op ons via informatiemanipulatie en hybride inmenging. Door honderdduizenden nepaccounts op sociale media in te zetten, met name rond verkiezingen, tracht het de mening van mensen te beïnvloeden, Rusland af te schilderen als sterk en onoverwinnelijk, en verhalen en kandidaten die gunstig staan tegenover het Kremlin te versterken.

Rusland handelt niet alleen: het heeft partners in autoritaire staten zoals Wit-Rusland, China, Iran en Noord-Korea. Wit-Rusland heeft bijvoorbeeld migratie aan de grenzen van de EU als wapen ingezet, met meer dan 36.000 gecoördineerde pogingen tot grensoverschrijding die in 2024 zijn geregistreerd. In de Oostzee zijn schepen met banden met China betrokken geweest bij incidenten waarbij kritieke data- en elektriciteitskabels zijn beschadigd.

Rusland, zijn bondgenoten en zijn handlangers moeten met daadwerkelijke consequenties worden geconfronteerd, niet alleen met veroordeling. We hebben behoefte aan een gemeenschappelijk dreigingsbeeld, krachtigere instrumenten, een betere paraatheid, daadwerkelijke operationele capaciteit en de wil om deze in te zetten. Elke schending van de soevereiniteit van een lidstaat moet worden beantwoord met doeltreffende vergeldingsmaatregelen.

De EU-lidstaten moeten nog een gecoördineerde aanpak van hybride oorlogsvoering ontwikkelen, zowel op nationaal niveau, op Europees niveau als, waar relevant, in samenwerking met de NAVO.

De oostflank van Europa vormt de eerste verdedigingslinie, en we hebben een snellere uitvoering nodig van het „Eastern Flank Watch“-initiatief, een EU-initiatief dat bedoeld is om het toezicht en de verdediging langs de grenzen van de Unie met Rusland en Wit-Rusland te versterken.

We moeten ook strengere regels invoeren voor houders van een Russisch paspoort die de EU binnenkomen. Het minimum is een inreisverbod voor iedereen die werkzaam is bij Russische veiligheids- en inlichtingendiensten, inclusief voormalige leden die in Oekraïne hebben gevochten. 

De EU moet haar economische en diplomatieke macht aanwenden om te voorkomen dat de de facto Russische vloot actief blijft en sancties omzeilt. De eigenaren en exploitanten van deze schepen moeten worden gestraft. Bovendien moeten de sancties voor het beschadigen van kritieke onderwaterinfrastructuur (CUI) aanzienlijk worden verscherpt, zodat deze als een effectief afschrikmiddel fungeren. 

We hebben behoefte aan een betere uitwisseling van inlichtingen, meer middelen om desinformatie tegen te gaan en een sterkere bescherming van onze kritieke infrastructuur. Maar bovenal hebben we sancties nodig die de Russische economie in het hart raken. 

Vanaf het begin van de Russische aanval op Oekraïne heeft de EVP-Fractie aangedrongen op doortastende sancties, maar de stapsgewijze aanpak van de Raad verliep traag, waardoor de Russische economie de tijd had zich aan te passen. De propaganda van het Kremlin beweert dat sancties niet werken. Dit is onjuist. Sancties werken wel, maar vereisen strengere handhaving en doortastender maatregelen.

In juli heeft de EU het^21e sanctiepakket tegen Rusland aangenomen. Tegen het einde van het jaar wordt Russisch vloeibaar aardgas (LNG) uit de EU verbannen en wordt de invoer van pijpleidinggas uiterlijk op 30 september 2027 afgebouwd. Het Europees Parlement heeft het oorspronkelijke voorstel van de Europese Commissie voor een verbod op olie en olieproducten aangescherpt, waardoor langetermijncontracten eerder worden beëindigd dan aanvankelijk was voorgesteld. 

Dit zijn welkome besluiten, maar er moet meer gebeuren. De voorstellen van het Europees Parlement zijn vastgelegd in het verslag dat de plenaire vergadering op 16 september heeft aangenomen. Europa kan sterk zijn als het dat wil. Maar deze vastberadenheid wordt op de proef gesteld door een enorme, leugenachtige Russische propagandamachine. 

Europese leiders moeten ophouden bang te zijn voor de maatregelen die nodig zijn om onze veiligheid te verdedigen. Oekraïne is vandaag de dag een voorbeeld van de wil om zich te verdedigen en te overwinnen. Dat geldt ook voor Moldavië en Armenië, die te maken hebben gehad met grootschalige hybride aanvallen waarbij alle middelen uit het arsenaal van Moskou zijn ingezet, en waarvan de leiders en de bevolking niettemin standvastig zijn gebleven.