De veiligheid van Europa begint in de havens

Zou jij je op je gemak voelen als een vreemde de sleutels van je huis had? Waarschijnlijk niet. Toch staan we in heel Europa toe dat vreemde staten de sleutels van onze voordeur - onze havens - in handen hebben en de toegang tot de poorten van onze economieën controleren.

Europese havens zijn essentieel voor onze concurrentiekracht, veiligheid en veerkracht. Ze verwerken meer dan 74% van de externe handel en ondersteunen meer dan 423.000 directe banen. Havens bedienen ook 395 miljoen passagiers per jaar en ondersteunen economische groei, defensiecapaciteit en de energietransitie.

Havens kunnen niet langer worden behandeld als neutrale commerciële ruimten. Europa heeft veel te lang geaccepteerd dat buitenlandse regeringen en staatsbedrijven investeren in en belangen hebben in sommige van onze meest strategische havens. We hebben externe actoren rechtstreeks toegang gegeven tot onze kritieke infrastructuur. China is een goed voorbeeld van wat er op het spel staat. De drie grootste haveninvesteerders in Beijing - staatsbedrijven COSCO en China Merchants Ports en het in Hongkong gevestigde CK Hutchison - hebben minderheids- of meerderheidsbelangen in ongeveer 30 haventerminals in de EU. Hiertoe behoren terminals in de drukste havens van de EU: Rotterdam, Antwerpen-Brugge en Hamburg. Om een waterbedeffect te voorkomen, hebben we een Europese aanpak nodig.

Het is tijd om niet naïef te zijn: in een steeds competitievere geopolitieke omgeving roept de afhankelijkheid van buitenlandse investeringen in kritieke infrastructuur ernstige vragen op over veiligheid, transparantie en veerkracht.

Het gaat echter niet alleen om geopolitiek. Havens met zwak toezicht zijn havens waar criminele netwerken gedijen. Europa is nu al de grootste cocaïnemarkt ter wereld en het overgrote deel komt over zee aan, via de terminals waarover we nu juist de controle verliezen. Op dit moment verschuiven strengere controles in de ene haven de problemen alleen maar naar een andere. We hebben betere samenwerking, informatie-uitwisseling en snelle actie nodig om criminele netwerken ervan te weerhouden onze havens uit te buiten. Ondoorzichtig havenbeheer is ook een risico voor de openbare veiligheid.

Daarom heeft de PPE-Fractie de Havenstrategie verwelkomd die de Europese Commissie eerder dit jaar heeft gepresenteerd. De strategie van de Commissie gaat eindelijk een stap verder en gaat in op de veiligheidsaspecten die tot nu toe ontbraken in het Europese havenbeleid. De strategie richt zich terecht op risico's in verband met buitenlands eigendom en zorgt ervoor dat lidstaten toegang en operationele controle kunnen garanderen.

De echte kwetsbaarheden gaan niet alleen over wie de terminals bezit. Het gaat erom wie ze controleert, wie de gegevens beheert en wie de software en hardware levert. China is een duidelijk voorbeeld van hoe deze lagen risico's kunnen creëren: het combineert commerciële expansie met inlichtingen, dwang, spionage, sabotage en zelfs militaire logistiek en laat zien hoe invloed veel verder kan reiken dan formeel eigendom.

We moeten ervoor zorgen dat onze havens volledig veilig blijven door bijkomend buitenlands eigendom te voorkomen en buitenlandse actoren uit te sluiten van operationele controle. Het risico van verstoring van onze import en export is te groot; er is geen tijd te verliezen.

Tegelijkertijd zijn we trots op wat onze havens bijdragen aan Europa, en we willen dat ze concurrerend blijven. Dit betekent niet dat we investeringen de rug moeten toekeren. Als ze goed worden gescreend, kunnen ze helpen onze havens te moderniseren en banen te creëren. Het doel is niet om ons af te sluiten, maar om ervoor te zorgen dat openheid nooit ten koste gaat van onze onafhankelijkheid.

De Europese havens zijn de belangrijkste toegangspoort voor energiedragers en kritieke grondstoffen en staan centraal in onze energiezekerheid. Elk zonnepaneel, elke windturbine en elk elektrisch voertuig is afhankelijk van materiaal dat over zee aankomt. Zonder deze havens kunnen de energietransitie en onafhankelijkheid niet worden gegarandeerd.

Tot slot is het van vitaal belang om nu een noodrem te hebben. Als een buitenlandse staat zijn controle over onze havens gebruikt om politieke druk op Europa uit te oefenen, moeten regeringen een duidelijk wettelijk mechanisme hebben om de controle snel terug te nemen.

We hebben een harde les geleerd van onze afhankelijkheid van Russisch gas. De prijzen schoten omhoog. Gezinnen hadden moeite om hun verwarmingsrekeningen te betalen. We kunnen niet in dezelfde valkuilen blijven slaapwandelen. Onze havens zijn de poorten naar Europa, dus laten we stoppen met het weggeven van de sleutels.