Er zijn 10 miljoen nieuwe woningen nodig in Europa

10 miljoen. Dat is het aantal nieuwe woningen dat Europa de komende jaren nodig heeft om de huisvestingscrisis aan te pakken. Het gebrek aan toegang tot huisvesting is in de hele EU een groot probleem geworden, dat het leven van mensen beïnvloedt en het concurrentievermogen van onze Unie ondermijnt. We bouwen en renoveren niet genoeg, en we doen het niet snel genoeg. Het Europees Parlement heeft de allereerste speciale commissie voor de huisvestingscrisis ingesteld, met één taak: het opstellen van Europa’s eerste routekaart om deze uitdaging met spoed aan te pakken.

Het daaruit voortvloeiende verslag, dat afgelopen maart met een ruime meerderheid door het Europees Parlement is aangenomen, schetst een duidelijk pad: de samenwerking met nationale, regionale en lokale overheden versterken, de bouw en renovatie van woningen stimuleren, de toegang tot publieke en particuliere financiering verbeteren, gericht beleid ontwikkelen voor degenen die dit het hardst nodig hebben en de uitwisseling van gegevens verbeteren.

De echte uitdaging is om de stap te zetten van coördinatie op verschillende niveaus naar daadwerkelijke actie en de kern van het probleem aan te pakken: het woningtekort. Er is dringend behoefte aan een oplossing voor dit enorme tekort van 10 miljoen woningen. De cijfers kloppen simpelweg niet. Het is onvermijdelijk dat de prijzen onder sterke opwaartse druk zullen komen te staan. Het verslag van het Parlement beschrijft niet alleen de oorzaken, maar biedt ook concrete maatregelen om de situatie te keren.

De EU beschikt over de nodige instrumenten. We weten dat het essentieel is om een proces van vereenvoudiging van de regelgeving te stimuleren. Overmatige bureaucratie verstikt de bouwsector. We moeten prioriteit geven aan het vereenvoudigingspakket voor de woningbouw en de wet inzake bouwdiensten. We moeten grond beschikbaar stellen. We moeten het vergunningsproces versnellen. Het is onaanvaardbaar dat het tot wel twee jaar kan duren voordat er een besluit wordt genomen over bouwvergunningaanvragen. De belastingdruk moet worden verlaagd. Wij stellen een hervorming van de btw-richtlijn voor om de toepassing van een superverlaagd tarief mogelijk te maken. We moeten innovatie in de bouwsector stimuleren: industrialisatie, modulaire of geprefabriceerde bouw kunnen helpen het probleem op te lossen. Rechtszekerheid is essentieel voor de vastgoedmarkt.

Als we serieus werk willen maken van het terugdringen van het tekort en het bouwen van 10 miljoen woningen, moeten we kapitaal mobiliseren. Overheidsmiddelen zullen nooit toereikend zijn. Het aantrekken van particuliere investeringen is van cruciaal belang. We moeten ervoor zorgen dat krediet kleine en middelgrote bouwbedrijven bereikt. We moeten publiek-private partnerschappen bevorderen. Europese fondsen spelen een belangrijke rol, via de Europese Investeringsbank en het aangekondigde pan-Europese investeringsplatform voor huisvesting. 

Het Parlement is duidelijk: we moeten maatregelen nemen op het gebied van aanbod en financiering. De Europese Commissie beschikt over aanzienlijke handelingsruimte. Wat ontbreekt er dan? Politieke wil, gezond verstand en de vastberadenheid om resultaten te boeken. Het eerste voorstel van de Commissie om de huisvestingscrisis aan te pakken schiet tekort. Op 9 september presenteerde de Commissie een eerste pakket maatregelen, waaronder een reeks aanbevelingen aan de lidstaten en een wetsvoorstel inzake betaalbare huisvesting. Onder de aanbevelingen zijn er enkele die het vermelden waard zijn: het versnellen van bouwvergunning- en vergunningsprocedures, het terugbrengen van de bouwtijd tot 60 dagen, het vergemakkelijken van de toegang tot huisvesting voor jongeren en het beter benutten van Europese financiering. Het klinkt goed, maar voorlopig zijn het niet meer dan dat: aanbevelingen.

Het tweede voorstel in dit pakket, de zogenaamde „Affordable Housing Act“, is echter een regelrechte teleurstelling. Het beoogt toeristische kortetermijnaccommodatie te reguleren zonder duidelijk te maken hoe dat het huisvestingsprobleem zal helpen oplossen, maar stelt in plaats daarvan beperkingen voor op de aankoop van tweede woningen of grond die niet als hoofdverblijfplaats wordt gebruikt. Dergelijke ideeën zijn in strijd met enkele fundamentele beginselen van het Europese project, zoals de bescherming van privé-eigendom, vrije mededinging en de markteconomie. En dat niet alleen: het is een maatregel die al in andere landen is uitgeprobeerd: Frankrijk en Zwitserland zijn twee voorbeelden. Volgens diverse studies kunnen dergelijke maatregelen de prijzen weliswaar gedeeltelijk beteugelen, maar hebben ze ook negatieve gevolgen voor de werkgelegenheid en de economische activiteit. Dit kan nauwelijks de beste aanpak zijn voor het probleem dat voor ons ligt.

Het voorstel van de Commissie lijkt meer voort te komen uit ideologische vooroordelen en politieke belangen dan uit een oprechte wens om het huisvestingsprobleem op te lossen. Europees commissaris Dan Jørgensen en vicevoorzitter van de Commissie Teresa Ribera zitten er met hun aanpak naast. Het lijkt erop dat zij bepaalde aspecten van het huisvestingsbeleid van de Spaanse regering proberen te kopiëren, een beleid dat interventionisme bevordert, prijzen aan banden legt, investeringen ontmoedigt en het aanbod vermindert. Dit zijn maatregelen die de crisis verergeren, en daarom zijn ze al door het Europees Parlement verworpen bij de afronding van zijn verslag.

We zullen het woningtekort in Europa niet oplossen door de gevolgen ervan te reguleren, zoals politiek links suggereert. We moeten groei en welvaart genereren. We moeten dringend investeringen aantrekken, niet afschrikken. Om dat te doen, moeten we de regelgeving vereenvoudigen, de bureaucratie terugdringen, belastingen verlagen, innovatie stimuleren en financiering aantrekken, zowel publiek als privaat. 10 miljoen nieuwe woningen: we hebben het plan om dit te realiseren; nu hebben we de vastberadenheid nodig.