Χρειάζονται 10 εκατομμύρια νέες κατοικίες στην Ευρώπη

10 εκατομμύρια. Αυτός είναι ο αριθμός των νέων κατοικιών που χρειάζεται η Ευρώπη τα επόμενα χρόνια για να αντιμετωπίσει την κρίση στέγασης. Η έλλειψη πρόσβασης στη στέγαση έχει εξελιχθεί σε μείζον πρόβλημα σε ολόκληρη την ΕΕ, επηρεάζοντας τη ζωή των πολιτών και περιορίζοντας την ανταγωνιστικότητα της Ένωσής μας. Δεν κατασκευάζουμε ούτε ανακαινίζουμε αρκετά, και δεν το κάνουμε αρκετά γρήγορα. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συνέστησε την πρώτη ειδική επιτροπή για την κρίση στέγασης, με ένα μόνο στόχο: να καταρτίσει τον πρώτο χάρτη πορείας της Ευρώπης για την επείγουσα αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης.

Η έκθεση που προέκυψε, η οποία εγκρίθηκε με μεγάλη πλειοψηφία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον περασμένο Μάρτιο, χαράσσει μια σαφή πορεία: ενίσχυση της συνεργασίας με τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, τόνωση της κατασκευής και της ανακαίνισης κατοικιών, βελτίωση της πρόσβασης σε δημόσια και ιδιωτική χρηματοδότηση, ανάπτυξη στοχευμένων πολιτικών για όσους έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη και βελτίωση της ανταλλαγής δεδομένων.

Η πραγματική πρόκληση είναι να περάσουμε από τον πολυεπίπεδο συντονισμό στη δράση και να αντιμετωπίσουμε τη ρίζα του προβλήματος: την έλλειψη κατοικιών. Υπάρχει επείγουσα ανάγκη να καλυφθεί αυτό το τεράστιο έλλειμμα των 10 εκατομμυρίων κατοικιών. Τα στοιχεία απλά δεν βγαίνουν. Είναι αναπόφευκτο ότι οι τιμές θα δεχθούν ισχυρές ανοδικές πιέσεις. Η έκθεση του Κοινοβουλίου όχι μόνο προσδιορίζει τις αιτίες, αλλά προτείνει και συγκεκριμένα μέτρα για την αντιστροφή της κατάστασης.

Η ΕΕ διαθέτει τα απαραίτητα εργαλεία. Γνωρίζουμε ότι είναι απαραίτητο να προωθήσουμε μια διαδικασία απλούστευσης της νομοθεσίας. Η υπερβολική γραφειοκρατία ασφυκτιά τον κατασκευαστικό τομέα. Πρέπει να δώσουμε προτεραιότητα στο Πακέτο Απλούστευσης για τη Στέγαση και στον Νόμο για τις Κατασκευαστικές Υπηρεσίες. Πρέπει να διαθέσουμε οικόπεδα. Πρέπει να επιταχύνουμε τη διαδικασία χορήγησης αδειών. Είναι απαράδεκτο το γεγονός ότι οι αιτήσεις για άδειες δόμησης μπορεί να χρειαστούν έως και δύο χρόνια μέχρι να ληφθεί απόφαση. Πρέπει να μειωθεί η φορολογική επιβάρυνση. Προτείνουμε μια μεταρρύθμιση της οδηγίας για τον ΦΠΑ, ώστε να καταστεί δυνατή η εφαρμογή ενός εξαιρετικά μειωμένου συντελεστή. Πρέπει να προωθήσουμε την καινοτομία στον κατασκευαστικό τομέα: η εκβιομηχάνιση, η αρθρωτή ή η προκατασκευασμένη δόμηση μπορούν να συμβάλουν στην επίλυση του προβλήματος. Η νομική βεβαιότητα είναι απαραίτητη για την αγορά ακινήτων.

Αν θέλουμε σοβαρά να αντιμετωπίσουμε το έλλειμμα και να κατασκευάσουμε 10 εκατομμύρια κατοικίες, πρέπει να κινητοποιήσουμε κεφάλαια. Τα δημόσια κονδύλια δεν θα είναι ποτέ επαρκή. Η προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων είναι ζωτικής σημασίας. Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι η πίστωση θα φτάνει στις μικρές και μεσαίες κατασκευαστικές επιχειρήσεις. Πρέπει να προωθήσουμε τις συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα. Τα ευρωπαϊκά ταμεία έχουν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο, μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και της ανακοινωθείσας πανευρωπαϊκής πλατφόρμας επενδύσεων στη στέγαση. 

Το Κοινοβούλιο είναι σαφές: πρέπει να αναλάβουμε δράση όσον αφορά την προσφορά και τη χρηματοδότηση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαθέτει σημαντικό περιθώριο δράσης. Τι λείπει, λοιπόν; Πολιτική βούληση, ορθή κρίση και αποφασιστικότητα για την επίτευξη αποτελεσμάτων. Η πρώτη πρόταση της Επιτροπής για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης δεν πετυχαίνει τον στόχο της. Στις 9 Σεπτεμβρίου, η Επιτροπή παρουσίασε ένα αρχικό πακέτο μέτρων που περιλαμβάνει μια σειρά συστάσεων προς τα κράτη μέλη και μια νομοθετική πρόταση για την προσιτή στέγαση. Μεταξύ των συστάσεων, αξίζει να επισημανθούν ορισμένες: η επιτάχυνση των διαδικασιών χορήγησης οικοδομικών αδειών και αδειών λειτουργίας, η μείωση του χρόνου κατασκευής σε 60 ημέρες, η διευκόλυνση της πρόσβασης των νέων στη στέγαση και η καλύτερη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων. Ακούγεται καλό, αλλά προς το παρόν δεν είναι παρά αυτό: συστάσεις.

Ωστόσο, η δεύτερη πρόταση αυτού του πακέτου, ο λεγόμενος «Νόμος για την Προσιτή Στέγαση», αποτελεί απόλυτη απογοήτευση. Στόχος της είναι η ρύθμιση των βραχυπρόθεσμων τουριστικών καταλυμάτων, χωρίς να διευκρινίζεται πώς αυτό θα συμβάλει στην επίλυση του στεγαστικού προβλήματος, ενώ αντίθετα προτείνει περιορισμούς στην αγορά δεύτερης κατοικίας ή γης που δεν χρησιμοποιείται ως κύρια κατοικία. Τέτοιες ιδέες έρχονται σε άμεση αντίθεση με ορισμένες θεμελιώδεις αρχές του ευρωπαϊκού εγχειρήματος, όπως η προστασία της ιδιωτικής ιδιοκτησίας, ο ελεύθερος ανταγωνισμός και η οικονομία της αγοράς. Και όχι μόνο αυτό: πρόκειται για ένα μέτρο που έχει ήδη δοκιμαστεί σε άλλες χώρες: η Γαλλία και η Ελβετία είναι δύο παραδείγματα. Σύμφωνα με διάφορες μελέτες, τέτοια μέτρα μπορεί να περιορίσουν εν μέρει τις τιμές, αλλά έχουν επίσης αρνητικές επιπτώσεις στην απασχόληση και την οικονομική δραστηριότητα. Αυτό δύσκολα μπορεί να αποτελεί την καλύτερη πρακτική για την αντιμετώπιση του προβλήματος που αντιμετωπίζουμε.

Η πρόταση της Επιτροπής φαίνεται να πηγάζει περισσότερο από ιδεολογικές προκαταλήψεις και πολιτικά συμφέροντα παρά από μια γνήσια επιθυμία να επιλυθεί το πρόβλημα της στέγασης. Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Dan Jørgensen και η Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Teresa Ribera κάνουν λάθος στην προσέγγισή τους. Φαίνεται ότι προσπαθούν να αναπαράγουν ορισμένες πτυχές της στεγαστικής πολιτικής της ισπανικής κυβέρνησης, η οποία ευνοεί τον παρεμβατισμό, θέτει ανώτατα όρια στις τιμές, αποθαρρύνει τις επενδύσεις και μειώνει την προσφορά. Πρόκειται για μέτρα που επιδεινώνουν την κρίση, και γι’ αυτό έχουν ήδη απορριφθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά την οριστικοποίηση της έκθεσής του.

Δεν θα λύσουμε την έλλειψη κατοικιών στην Ευρώπη ρυθμίζοντας τις επιπτώσεις της, όπως προτείνει η πολιτική Αριστερά. Πρέπει να δημιουργήσουμε ανάπτυξη και ευημερία. Χρειαζόμαστε επειγόντως να προσελκύσουμε επενδύσεις, όχι να τις απομακρύνουμε. Για να το πετύχουμε αυτό, πρέπει να απλοποιήσουμε τους κανονισμούς, να μειώσουμε τη γραφειοκρατία, να μειώσουμε τους φόρους, να ενθαρρύνουμε την καινοτομία και να προσελκύσουμε χρηματοδότηση, τόσο δημόσια όσο και ιδιωτική. 10 εκατομμύρια νέες κατοικίες: έχουμε το σχέδιο για να το πετύχουμε· τώρα χρειαζόμαστε την αποφασιστικότητα.