Van het speelveld naar de politiek: waarom de EU een inhaalslag moet maken op het gebied van de wereldwijde sport

Sport werd vroeger gezien als iets dat boven de politiek stond. Recente wereldkampioenschappen en de toenemende geopolitieke strijd rond internationale toernooien laten zien dat dit niet langer het geval is. 

Tegenwoordig is sport niet alleen maar vermaak. Het draait om macht, invloed en zaken. Organisatierechten, door de staat gesteunde investeringen en de groeiende commerciële dominantie van bestuursorganen zoals de FIFA bepalen in toenemende mate de internationale politiek en de wereldwijde markten. Wat ooit vooral een sociale en culturele activiteit was, is uitgegroeid tot een wereldwijde industrie ter waarde van miljarden euro’s. 

Jarenlang genoot de sport een bijzondere status waardoor deze met veel grotere autonomie kon functioneren dan de meeste andere sectoren. Maar nu bestuursorganen toezicht houden op markten met een waarde van miljarden en sportevenementen grote politieke en economische gevolgen hebben, wordt die uitzonderingspositie steeds moeilijker te rechtvaardigen. De Europese Unie is dan ook steeds minder geneigd om de sport te behandelen alsof deze buiten haar wettelijke en regelgevende kader valt. 

Voor de EVP is dit van belang omdat sport nog steeds nauw verweven is met het Europese leven. Miljoenen Europeanen zijn er dagelijks bij betrokken als fans, atleten, vrijwilligers en deelnemers. Sport bouwt gemeenschappen op, bevordert de gezondheid en stimuleert inclusie, met name voor kansarmen en mensen met een handicap. Dit is het Europese sportmodel. 

Juist omdat sport zo’n belangrijke maatschappelijke rol speelt, zijn het bestuur van de sport en de vraag wie daarin de macht heeft, een zaak van algemeen belang geworden. Het vertrouwen in de sport hangt niet alleen af van wat er op het veld gebeurt, maar ook van de vraag of de structuren erachter eerlijk, transparant en verantwoordingsplichtig zijn. 

Tegelijkertijd heeft de snelle commercialisering van de sport de grenzen van haar bijzondere status blootgelegd. Grensoverschrijdende investeringen, financiële stromen en het te gelde maken van grote competities roepen in toenemende mate vraagstukken op die niet los kunnen worden gezien van de EU-regels inzake mededinging, transparantie en verantwoording. 

De EVP verwerpt het idee dat sport buiten het bereik van de EU-wetgeving zou moeten vallen. Recente uitspraken van het Europees Hof van Justitie hebben bevestigd dat sportorganisaties onderworpen zijn aan Europese regels wanneer hun beslissingen aanzienlijke economische gevolgen hebben. Dit weerspiegelt een bredere en noodzakelijke verschuiving naar sterker bestuur en grotere verantwoordingsplicht. 

Het groeiende debat over de prijsstelling van tickets is daar een voorbeeld van. Dynamische prijssystemen worden vaak voorgesteld als eenvoudige marktmechanismen. In werkelijkheid functioneert de sportwereld niet als een normale concurrerende markt. Fans kunnen niet zomaar kiezen voor een andere WK-finale, een ander stadion of een andere organisator. 

Zoals consumentenorganisaties onlangs in een gezamenlijke brief aan Ursula von der Leyen hebben gewaarschuwd, worden live sportevenementen gekenmerkt door structurele schaarste: één organisator, één locatie, één datum – en vaak één ticketplatform. 

In die context beloont dynamische prijsstelling efficiëntie niet. Het verandert de loyaliteit van fans in een biedingsstrijd. Het resultaat wordt steeds duidelijker: hogere prijzen, verminderde toegankelijkheid voor gewone supporters en groeiende frustratie onder fans in heel Europa. 

Klachten in verband met grote toernooien, waaronder competities die onder auspiciën van de FIFA worden georganiseerd, bereiken nu al de Europese toezichthouders.