Standpuntnota van de EVP-Fractie over het benutten van migratie: een krachtige, rechtvaardige en toekomstgerichte aanpak

Inleiding

De EVP-Fractie staat voor een Europa dat zijn grenzen beschermt en illegale migratie aanpakt. Wij streven ernaar ongecontroleerde migratie een halt toe te roepen, zodat het vermogen van Europa om degenen die het recht hebben om te blijven te integreren, niet wordt overbelast.

De goedkeuring van het Pact inzake migratie en asiel was een cruciale stap op weg naar een beter beheerst Europees migratiebeleid. Toch blijven er uitdagingen bestaan die verdere maatregelen op EU-niveau vereisen. De EVP-Fractie zal de drijvende kracht blijven en Europa sturen in de richting van een standvastige, rechtvaardige en toekomstgerichte aanpak van migratie.

Wij zien de noodzaak van gedurfde nieuwe maatregelen om degenen die geen verblijfsrecht in de Unie hebben snel terug te sturen, onze buitengrenzen te versterken en het Schengengebied te beschermen, de mensensmokkelaars te verslaan en het misbruik van migranten door derde landen of vijandige niet-statelijke actoren tegen te gaan.

Onze prioriteiten zijn duidelijk. We zullen een 9-puntenplan uitvoeren om de belangrijkste migratie-uitdagingen waarmee ons continent wordt geconfronteerd, het hoofd te bieden. We zetten de volgende stappen op weg naar een migratiebeleid dat werkt voor onze Unie en haar burgers.

Preambule

Migratie vormt een grote uitdaging voor Europa en blijft een punt van zorg. Hoewel we in 2024 een daling van het aantal illegale binnenkomsten zijn gaan zien – wat de doeltreffendheid bevestigt van het beleid dat door de EVP-Fractie is gevoerd en uitgevoerd – blijven veel lidstaten te maken hebben met aanzienlijke migratiedruk, met name de lidstaten in de frontlinie en langs de oostgrenzen van de EU.

In het licht daarvan, en terwijl wij ons ten volle inzetten voor een streng maar rechtvaardig migratie- en asielstelsel dat in overeenstemming is met het internationaal recht en het EU-recht, zien wij de dringende noodzaak om strengere maatregelen te nemen tegen degenen die de EU moeten verlaten, en om de binnenkomst te voorkomen van degenen die niet aan de vereiste voorwaarden voldoen. Regels zijn er om onze burgers te beschermen en door ons eraan te houden, kunnen we ook degenen helpen die daadwerkelijk bescherming nodig hebben. Daartoe moeten nationale autoriteiten, met name wetshandhavingsinstanties, beschikken over de nodige middelen, instrumenten en rechtszekerheid. We willen een evenwichtige afweging maken tussen de verplichtingen en rechten van degenen die legaal in de EU verblijven. We willen ervoor zorgen dat alle lidstaten over de capaciteit en de instrumenten beschikken om migratie efficiënt te beheren en een te ruime interpretatie bij de toepassing van het EU-recht te voorkomen.

Deel 1: Terugkeerbeleid

Tot nu toe wordt slechts 20 % van de terugkeerbesluiten daadwerkelijk ten uitvoer gelegd, hoewel een goed functionerend terugkeerbeleid van cruciaal belang is voor het beheer van migratie. Lidstaten moeten kunnen beschikken over een doeltreffend juridisch en operationeel instrumentarium om terugkeerbesluiten ten uitvoer te leggen en illegale binnenkomst en verblijf te ontmoedigen, ondersteund door maatregelen zoals financiële garanties of detentie bij niet-naleving. Wij zullen ernaar streven de uitvoering van terugkeerbesluiten te vergemakkelijken en onnodige administratieve lasten voor handhavingsinstanties te vermijden. Wij pleiten voor een versterkte rol van Frontex, waarbij het agentschap ook kan deelnemen aan terugkeeroperaties tussen derde landen. De Commissie heeft een voorstel ingediend voor een nieuwe verordening inzake terugkeer, waarin de nadruk ligt op: wederzijdse erkenning van terugkeerbesluiten, verkorte beroepstermijnen, strengere verplichtingen voor de terug te keren personen en gevolgen bij niet-naleving, versnelde procedures voor verdachten van misdrijven, met inbegrip van uitgebreidere gronden voor inbewaringstelling en beperking van de bewegingsvrijheid, betere maatregelen ter bestrijding van onderduiken, alsmede beperkte niet-opschortende werking van beroepen. Gedwongen terugkeer moet een geloofwaardige optie blijven en vrijwillig vertrek moet worden tegengegaan wanneer dit een ernstige belemmering vormt voor de effectieve uitvoering van terugkeer.

De gevolgen van niet-naleving moeten streng zijn. Dit moet ook de verplichting voor de lidstaten omvatten om alle nodige maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat de autoriteiten op de hoogte zijn van de verblijfplaats van de terug te keren persoon, en dat de persoon ter beschikking van de autoriteiten blijft totdat hij of zij het grondgebied van de lidstaat daadwerkelijk heeft verlaten. Aan personen die gedwongen worden teruggestuurd, moet een langdurig inreisverbod voor de EU worden opgelegd, met inbegrip van een permanent en voor onbepaalde tijd geldend verbod voor degenen die een veiligheidsrisico vormen. Wij verwelkomen het voorstel van de Commissie voor een wettelijk kader voor het opzetten van terugkeerhubs buiten de EU in overeenstemming met internationale normen en verzoeken haar om in samenwerking met derde landen innovatieve oplossingen te blijven verkennen ter bestrijding van illegale migratie.

Deel 2: Beveiliging en versterking van de buitengrenzen

De bescherming van de buitengrenzen van de EU is essentieel voor een doeltreffend migratiebeheer. Binnen de EU en het Schengengebied blijven de lidstaten verantwoordelijk voor het besluit wie hun grondgebied mag betreden. Efficiënt grensbeheer houdt ook in dat wij in staat zijn te reageren op een veelheid aan hybride dreigingen, waaronder, maar niet uitsluitend, het inzetten van migranten als wapen. We moeten zorgen voor sterkere buitengrenzen met een verbeterde en strengere screening van illegale binnenkomers. Aan alle buitengrenzen van de EU moet uitgebreide elektronische bewaking worden ingevoerd, ondersteund door structurele en technische grensbeveiligingsmaatregelen. Het is van cruciaal belang om de samenwerking met instanties zoals Frontex, Europol en Eurojust te intensiveren en de lidstaten te ondersteunen. Frontex moet worden omgevormd tot een volledig operationeel Europees grensagentschap, uitgerust met de modernste, geavanceerde bewakingstechnologieën zoals drones, AI en biometrische systemen. De inzet van Frontex moet worden uitgebreid naar de ultraperifere regio’s, om zo een alomvattende grensbescherming te waarborgen. Er moeten onverwijld samenwerkingsovereenkomsten worden gesloten met Afrikaanse landen en andere partnerlanden. Wij verbinden ons ertoe het personeelsbestand te verdrievoudigen tot 30.000 en zo spoedig mogelijk de nodige wetgeving aan te nemen, met inbegrip van begrotingswijzigingen. Op gecoördineerde wijze en met steun van EU-financiering moeten de lidstaten regionale hubs voor grensbeveiliging opzetten in gebieden die onder migratiedruk staan. We moeten ook Europese financiering beschikbaar stellen voor fysieke infrastructuur, verbeteringen op het gebied van elektronische grensbeveiliging en andere innovatieve instrumenten voor grensbewaking. Gezien de geopolitieke context moeten we het paradigma verschuiven van grensbeveiliging naar grensverdediging. In het volgende meerjarig financieel kader van de EU moeten nieuwe financiële middelen worden veiliggesteld om aan alle behoeften op dit gebied te voldoen.

Deel 3: Strategische samenwerking met derde landen

Ongecontroleerde migratie zet de openbare diensten onder druk, verstoort lokale economieën en wakkert sociale spanningen aan, met name in lidstaten in de frontlinie zoals Spanje, Italië of Griekenland en in kleinere en geografisch kwetsbare lidstaten zoals Cyprus en Malta, met gevolgen ook voor landen waar secundaire migratiebewegingen plaatsvinden, zoals Duitsland of Frankrijk. Strategische partnerschappen met derde landen zijn cruciaal voor het beheer van migratie. De samenwerking moet gericht zijn op het aanpakken van de onderliggende oorzaken, het verbeteren van capaciteitsopbouw en grensbeheer, het bestrijden van illegale vertrekken, smokkel en mensenhandel, en het faciliteren van terugkeer. De overeenkomsten die zijn gesloten met Tunesië, Egypte of Libanon wijzen ons de weg die we moeten volgen. Alleen al de overeenkomst tussen de EU en Tunesië heeft tastbare resultaten opgeleverd: het aantal illegale aankomsten in Italië is alleen al dit jaar met 60 % gedaald. Wij dringen er bij de Commissie op aan de onderhandelingen met Marokko af te ronden en waar mogelijk nieuwe onderhandelingen te openen. Gestructureerde dialogen, operationele Frontex-inzetten en gerichte EU-financiering zullen deze inspanningen versterken. Er moeten ook overeenkomsten worden gesloten met niet-buurlanden zoals Senegal en Mauritanië voor de inzet van Frontex, wat van cruciaal belang is om het vertrek van illegale migranten naar de Canarische Eilanden – de nieuwe toegangspoort voor illegale migratie naar Europa – te beheersen. Het delen van de verantwoordelijkheid voor reddingsacties op zee en de handhaving van het maritieme recht moet eveneens deel uitmaken van strategische partnerschappen, met inbegrip van veilige havens voor het aan land brengen van geredde migranten. Alle betrokken staten, inclusief die in Afrika, moeten hun steentje bijdragen. EU-steun aan derde landen moet onder meer gericht zijn op de digitalisering van hun overheidsdiensten, het opzetten van betrouwbare burgerlijke standregisters en de afgifte van biometrische en beveiligde certificaten, waardoor we onder veilige omstandigheden biometrische gegevens kunnen uitwisselen. De EU moet alle beschikbare instrumenten — diplomatie, economie en ontwikkelingssamenwerking — inzetten om sterkere, effectievere en voor beide partijen voordelige partnerschappen op te bouwen. Ontwikkelingshulp moet prioriteit geven aan landen die blijk geven van inzet voor migratiebeheer. Herziene visummechanismen moeten misbruik ontmoedigen en bedreigingen voorkomen. En er moeten ook consequenties zijn als er geen medewerking wordt verleend. Derde landen die niet meewerken aan het voorkomen van onregelmatige vertrekken of aan de uitvoering van overnameovereenkomsten of -regelingen, hetzij op nationaal, hetzij op EU-niveau, mogen geen EU-middelen of visa ontvangen. Dergelijke besluiten moeten op EU-niveau worden bekrachtigd en in alle lidstaten op uniforme wijze worden toegepast.

Deel 4: Bescherming van het Schengengebied

Het Schengengebied is een van de meest tastbare verwezenlijkingen van de Europese integratie en een van de belangrijkste pijlers van het Europese project. De afgelopen jaren heeft het Schengengebied te maken gehad met buitengewone druk als gevolg van bedreigingen door terrorisme, radicalisering, georganiseerde misdaad en de ongeoorloofde secundaire verplaatsingen van onderdanen van derde landen. De EVP-Fractie pleit voor een veilig en grenzeloos Schengengebied, waarbij tegelijkertijd het recht van de lidstaten wordt erkend om tijdelijke controles aan de binnengrenzen opnieuw in te voeren als laatste redmiddel, dat uitzonderlijk, evenredig en voor een beperkte duur wordt toegepast en moet worden ingetrokken zodra de dreigingen niet langer bestaan. Het zijn niet de lidstaten, maar de aanhoudende en steeds veranderende dreigingen zelf die een gevaar vormen voor de integriteit van Schengen. De veerkracht van het Schengengebied hangt af van een doeltreffend beheer van de buitengrenzen en robuuste IT-systemen en databases zoals SIS en VIS. Wij dringen aan op een snelle ingebruikname van het EES en ETIAS. Het stroomlijnen van visumaanvraagprocedures, digitalisering, het vergroten van de personele capaciteit in regio’s met een grote vraag en betere grensoverschrijdende samenwerking zijn belangrijke stappen op weg naar een veiliger Schengengebied.

Paragraaf 5: Tenuitvoerlegging van het Europees pact inzake asiel en migratie

Het Europees pact inzake asiel en migratie is weliswaar historisch, maar vormt slechts de basis waarop we een volledig alomvattende aanpak moeten ontwikkelen voor het beheer van migratie in al haar dimensies. Het is een goed begin, maar het is niet voldoende. Het vereist een gecoördineerde, tijdige uitvoering die recht doet aan de uiteenlopende omstandigheden in de lidstaten en waarbij zowel regionale als lokale overheden effectief worden betrokken en ondersteund. Geharmoniseerde asielstelsels moeten een duidelijk onderscheid maken tussen personen die bescherming nodig hebben en economische migranten. Beveiligde buitengrenzen en efficiënte procedures zijn van cruciaal belang om een eerlijke verdeling van de verantwoordelijkheden en solidariteit tussen de lidstaten te waarborgen. De lidstaten moeten, met steun van de Commissie, de aangenomen EU-wetgeving volledig in werking stellen en de bestaande wetgeving toepassen. We moeten het concept van het „veilige derde land“ tijdig en grondig herzien en ten volle benutten om het aantal aankomsten terug te dringen. De vastgestelde koppelingscriteria zijn niet geschikt voor het beoogde doel en moeten worden afgeschaft.

Europa is niet en kan niet worden gezien als de enige bestemming voor alle illegale migratie en asielzoekers. Er moet rekening worden gehouden met eindige middelen en beperkte opvangcapaciteiten. Evenzo moet de verordening inzake de toekenning van de vluchtelingenstatus of de subsidiaire beschermingsstatus worden geactualiseerd om het hoofd te bieden aan een andere realiteit bij asielaanvragen. In het kader van het Dublin-mechanisme moeten alle inspanningen erop gericht zijn overplaatsingen binnen effectieve en betrouwbare termijnen uit te voeren en daarmee ongeoorloofde secundaire verplaatsingen te ontmoedigen.

Als aanvulling op de uitvoering van het pact kan de Unie maatregelen vaststellen om stimulansen en steun te bieden voor het optreden van de lidstaten op het gebied van de integratie van legaal verblijvende personen. Integratie is een wederzijds proces waarbij migranten de lokale talen moeten leren, de gewoonten en wetten moeten respecteren en een bijdrage aan de samenleving moeten leveren. Gezinshereniging dient pas te worden toegestaan nadat is aangetoond dat er sprake is van integratie en financiële stabiliteit. Integratiemaatregelen moeten radicalisering en parallelle samenlevingen tegengaan.

Paragraaf 6: Bestrijding van migrantensmokkel

Meer dan 90 % van de irreguliere migranten is aangewezen op mensensmokkelaars. Er is geconstateerd dat mensensmokkelaars en mensenhandelaars steeds gewelddadiger zijn geworden, waardoor zij op alle niveaus een gevaar vormen voor onze grenswachten en een risico voor onze binnenlandse veiligheid. Om mensensmokkelnetwerken te ontmantelen, zijn versterkte grensoverschrijdende samenwerking, het delen van inlichtingen en gegevens, het gebruik van geavanceerde technologieën en betere coördinatie tussen de lidstaten en andere JBZ-agentschappen van essentieel belang. Frontex, Europol en Eurojust moeten worden versterkt om de lidstaten beter te ondersteunen bij het opsporen, onderzoeken en vervolgen van georganiseerde misdaad in al haar vormen, met name migrantensmokkel en mensenhandel, onder meer door middel van niet-dwingende onderzoeksbevoegdheden. Evenzo moeten we het rechtskader versterken om het faciliteren van ongeoorloofde binnenkomst, doorreis en verblijf te voorkomen, met hogere drempels voor minimumstraffen, ook voor vervoerders. Smokkelaars en mensenhandelaars hebben in SAR-operaties een methode gevonden om kwetsbare personen en de jurisdictie en verantwoordelijkheid van de lidstaten uit te buiten, en om hun illegale activiteiten voort te zetten, waarbij reddingsinspanningen worden gebruikt als instrument om hun criminele netwerken in stand te houden en nog meer levens in gevaar te brengen. Alle actoren, met inbegrip van het maatschappelijk middenveld, moeten de wet respecteren. Een gedragscode voor maatschappelijke organisaties die zoek- en reddingsoperaties uitvoeren, moet de naleving van het internationaal recht waarborgen en tegelijkertijd uitbuiting door mensenhandelaars ontmoedigen. Een „follow the money“-benadering is van cruciaal belang voor het ontmantelen van smokkelnetwerken, waarbij ten volle gebruik wordt gemaakt van de antiwitwaswetgeving en effectieve regels inzake confiscatie en de omgekeerde bewijslast worden geïmplementeerd. Wij roepen op tot een herziening van het mandaat van het EPPO, zodat migrantensmokkel, als onderdeel van de georganiseerde misdaad, in dit mandaat wordt opgenomen.

Paragraaf 7: Het aanpakken van de instrumentalisering en het als wapen inzetten van migranten

De EU moet de instrumentalisering en het gebruik van migranten als wapen door vijandige actoren tegengaan. Het gebruik van kwetsbare mensen als wapen tegen ons, hetzij voor financieel, hetzij voor politiek gewin, moet worden ontmoedigd. Het beschermen van onze grenzen tegen dergelijke vijandige acties betekent ook het beschermen van de mensenrechten van de geïnstrumentaliseerde migranten. We moeten de volledige capaciteit van ons instrumentarium benutten, met inbegrip van de mogelijkheden die de Schengengrenscode en de crisisverordening bieden. De huidige asielregels moeten worden aangepast om nieuwe uitdagingen het hoofd te bieden en te voorkomen dat autoritaire regimes misbruik maken van juridische mazen. Er is een bredere definitie van instrumentalisering en misbruik nodig om deze hybride dreigingen effectief te bestrijden, zowel aan de buitengrenzen van de EU als binnen de lidstaten. Er moeten betere regels worden voorgesteld inzake de verplichtingen van vervoerders, in combinatie met duidelijke sancties bij niet-naleving, waaronder een verbod op het verrichten van activiteiten in de EU. Bovendien benadrukken wij dat het het voorrecht en de plicht van de lidstaten is om met alle middelen hun veiligheid en territoriale integriteit te waarborgen. Daarom moet worden overwogen om gebruik te maken van de buitengewone maatregelen die reeds in de Verdragen zijn vastgelegd, waaronder de tijdelijke afwijking van secundaire wetgeving, zoals het recht op asiel wanneer migranten worden ingezet als wapens tegen de EU, de lidstaten en onze samenlevingen. Er moeten „EU Rapid Response Teams“ worden opgericht om pogingen tot instrumentalisering aan de grenzen, veroorzaakt door door staten gesteunde destabilisatie-inspanningen, aan te pakken.

Paragraaf 8: Arbeidsmigratie

Goed beheerde legale migratie kan helpen om in te spelen op veranderende behoeften op de arbeidsmarkt, om te voorzien in de huidige en toekomstige behoefte aan vaardigheden en om een dynamische economie te waarborgen. Deze migratie kan de afname van de binnenlandse beroepsbevolking echter alleen compenseren als de talenten en vaardigheden van de nieuwkomers aansluiten bij de behoeften van de lidstaten, ondersteund door EU-regelingen zoals de Blauwe Kaart. Verschillen in onderwijs-, culturele en taalkundige achtergronden kunnen sociale uitdagingen met zich meebrengen. Om de voordelen van legale migratie te maximaliseren, moeten we beleid voor het aantrekken van talent en migratietrajecten koppelen aan krachtige maatregelen op korte en lange termijn ter ondersteuning van inclusie en integratie. Deze inspanningen stellen legale migranten in staat om ten volle bij te dragen aan de ontwikkeling en gedeelde welvaart van de EU. Legale migratie moet een centrale rol spelen in de bredere discussie, met inbegrip van samenwerking met derde landen van herkomst en doorreis om migratiestromen effectief te beheren. In dit verband zullen wij de door de Europese Commissie voorgestelde initiatieven, zoals de EU-talentpool en de EU-talentpartnerschappen, nauwlettend volgen, waarbij wij de soevereiniteit van de lidstaten respecteren en helpen om irreguliere migratie in te dammen.

Paragraaf 9: Vooruitblik op toekomstbestendig migratie- en asielbeleid

De EU moet haar migratiebeleid aanpassen op basis van wereldwijde beste praktijken en trends, waarbij niet alleen de onmiddellijke uitdagingen, maar ook de toekomstige migratiedynamiek worden aangepakt. Onze twee belangrijkste prioriteiten moeten zijn: het tegengaan van illegale migratie en het handhaven van terugkeerbesluiten. Het protocol tussen Italië en Albanië is een eerste maar beslissende innovatieve stap om illegale migratie te ontmoedigen en het bedrijfsmodel van mensensmokkelaars te doorbreken, aangezien het aantoont dat het aanvragen en behandelen van asiel in veilige derde landen als hoofdregel mogelijk is. We dringen er bij de Commissie op aan om de besprekingen over regionale ontschepingsplatforms aan beide zijden van de Middellandse Zee en andere innovatieve oplossingen voort te zetten, waar asielzoekers veilig kunnen worden opgevangen en hun verzoeken op een efficiënte, waardige en humane manier kunnen worden beoordeeld. Evenzo moet de Commissie werken aan de oprichting van door de EU beheerde centra buiten de EU waar bepaalde categorieën onderdanen van derde landen tegen wie een terugkeerbesluit is uitgevaardigd, kunnen worden overgebracht in afwachting van hun definitieve uitzetting (terugkeerhubs). Het Vluchtelingenverdrag van 1951 heeft een cruciale rol gespeeld bij de bescherming van mensen die op de vlucht zijn voor vervolging. De mondiale situatie is sinds de totstandkoming ervan echter aanzienlijk veranderd, met scenario’s die het Verdrag niet had voorzien. Bovendien heeft het concept van subsidiaire bescherming geleid tot de totstandkoming van een duaal systeem dat de doeltreffendheid van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel ondermijnt en de solidariteit binnen de EU op de proef stelt. De EU moet een dialoog op gang brengen over de aanpassing van het Verdrag van Genève aan de huidige wereld, waarbij wordt gestreefd naar een meer samenhangend en alomvattend kader dat krachtige bescherming voor vluchtelingen waarborgt en tegelijkertijd tegemoetkomt aan de legitieme zorgen van de lidstaten op het gebied van veiligheid en migratiebeheer. Een dergelijke proactieve inzet zou het engagement van de EU voor de mensenrechten en haar leidende rol bij het vormgeven van een responsief internationaal vluchtelingenbeschermingsstelsel opnieuw bevestigen.