Έγγραφο θέσεων της Ομάδας του ΕΛΚ με θέμα «Αξιοποίηση της μετανάστευσης: μια σταθερή, δίκαιη και προσανατολισμένη στο μέλλον προσέγγιση»

Εισαγωγή

Η Ομάδα του ΕΛΚ υποστηρίζει μια Ευρώπη που προστατεύει τα σύνορά της και αντιμετωπίζει τη λαθρομετανάστευση. Επιδιώκουμε να ανακόψουμε την ανεξέλεγκτη μετανάστευση, ώστε να μην υπερφορτωθεί η ικανότητα της Ευρώπης να ενσωματώνει όσους έχουν το δικαίωμα να παραμείνουν.

Η έγκριση του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο σηματοδότησε ένα κρίσιμο βήμα προς μια πιο ελεγχόμενη ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική. Ωστόσο, οι προκλήσεις παραμένουν, απαιτώντας περαιτέρω δράση σε επίπεδο ΕΕ. Η Ομάδα του ΕΛΚ θα συνεχίσει να αποτελεί την κινητήρια δύναμη, κατευθύνοντας την Ευρώπη προς μια σταθερή, δίκαιη και προσανατολισμένη στο μέλλον προσέγγιση της μετανάστευσης.

Διαπιστώνουμε την ανάγκη για τολμηρά νέα μέτρα, ώστε να επιστρέφονται ταχέως όσοι δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στην Ένωση, να ενισχύονται τα εξωτερικά μας σύνορα και να προστατεύεται ο Χώρος Σένγκεν, να νικηθούν οι διακινητές και να αντιμετωπιστεί η χρήση των μεταναστών ως όπλου από τρίτες χώρες ή εχθρικούς μη κρατικούς φορείς.

Οι προτεραιότητές μας είναι σαφείς. Θα υλοποιήσουμε ένα σχέδιο 9 σημείων για την αντιμετώπιση των κύριων προκλήσεων στον τομέα της μετανάστευσης που αντιμετωπίζει η ήπειρός μας. Προχωράμε στα επόμενα βήματα προς μια μεταναστευτική πολιτική που λειτουργεί προς όφελος της Ένωσής μας και των πολιτών της.

Προοίμιο

Η μετανάστευση αποτελεί μείζονα πρόκληση για την Ευρώπη και εξακολουθεί να αποτελεί θέμα ανησυχίας. Παρότι το 2024 αρχίσαμε να παρατηρούμε μείωση του αριθμού των παράνομων εισόδων, γεγονός που επιβεβαιώνει την αποτελεσματικότητα των πολιτικών που επιδιώκει και εφαρμόζει η Ομάδα του ΕΛΚ, πολλά κράτη μέλη εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντική μεταναστευτική πίεση, ιδίως εκείνα που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή και κατά μήκος των ανατολικών συνόρων της ΕΕ.

Υπό το πρίσμα αυτό, ενώ είμαστε πλήρως προσηλωμένοι σε ένα αυστηρό αλλά δίκαιο σύστημα μετανάστευσης και ασύλου που συμμορφώνεται με το διεθνές και το ενωσιακό δίκαιο, διαπιστώνουμε την επείγουσα ανάγκη να επιβληθούν αυστηρότερα μέτρα κατά όσων υποχρεούνται να εγκαταλείψουν την ΕΕ, καθώς και να αποτραπεί η είσοδος όσων δεν πληρούν τις απαραίτητες προϋποθέσεις. Οι κανόνες υπάρχουν για να προστατεύουν τους πολίτες μας και, τηρώντας τους, μπορούμε επίσης να βοηθήσουμε όσους έχουν πραγματική ανάγκη προστασίας. Για τον σκοπό αυτό, οι εθνικές αρχές, ιδίως οι αρχές επιβολής του νόμου, πρέπει να διαθέτουν τα απαραίτητα κονδύλια, τα εργαλεία και τη νομική βεβαιότητα. Θέλουμε να είμαστε αποφασιστικοί στην εξισορρόπηση των υποχρεώσεων και των δικαιωμάτων όσων διαμένουν νόμιμα στην ΕΕ. Θέλουμε να διασφαλίσουμε ότι όλα τα κράτη μέλη διαθέτουν την ικανότητα και τα εργαλεία για την αποτελεσματική διαχείριση της μετανάστευσης και την αποφυγή της υπερβολικής ερμηνείας όσον αφορά την εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ.

Τμήμα 1: Πολιτικές επιστροφής

Μέχρι στιγμής, μόνο το 20 % των αποφάσεων επιστροφής εκτελούνται αποτελεσματικά, αν και οι αποτελεσματικές πολιτικές επιστροφής είναι ζωτικής σημασίας για τη διαχείριση της μετανάστευσης. Τα κράτη μέλη πρέπει να διαθέτουν ένα αποτελεσματικό νομικό και επιχειρησιακό εργαλείο για την εκτέλεση των αποφάσεων επιστροφής και την αποθάρρυνση των παράνομων αφίξεων και διαμονών, με τη στήριξη μέτρων όπως οι οικονομικές εγγυήσεις ή η κράτηση σε περίπτωση μη συμμόρφωσης. Στόχος μας θα είναι να διευκολύνουμε την εφαρμογή των αποφάσεων επιστροφής και να αποφύγουμε τον περιττό διοικητικό φόρτο για τις αρχές επιβολής. Ζητούμε την ενίσχυση του ρόλου της Frontex, επιτρέποντας επίσης τη συμμετοχή της σε επιχειρήσεις επιστροφής μεταξύ τρίτων χωρών. Η Επιτροπή έχει υποβάλει πρόταση για νέο κανονισμό περί επιστροφής, με έμφαση στα εξής: την αμοιβαία αναγνώριση των αποφάσεων επιστροφής, τη συντόμευση των προθεσμιών προσφυγής, αυστηρότερες υποχρεώσεις για τα πρόσωπα που πρόκειται να επιστραφούν και συνέπειες σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, ταχείες διαδικασίες για υπόπτους εγκληματίες, συμπεριλαμβανομένων ενισχυμένων λόγων κράτησης και περιορισμού της ελευθερίας κυκλοφορίας, καλύτερα μέτρα για την καταπολέμηση της φυγής, καθώς και περιορισμένα μη ανασταλτικά αποτελέσματα των προσφυγών. Οι αναγκαστικές επαναπατρίσεις πρέπει να παραμείνουν μια αξιόπιστη επιλογή, ενώ οι εθελοντικές αναχωρήσεις πρέπει να περιορίζονται όταν αποτελούν σοβαρό εμπόδιο στην αποτελεσματική εφαρμογή των επαναπατρίσεων.

Οι συνέπειες της μη συμμόρφωσης πρέπει να είναι αυστηρές. Πρέπει επίσης να περιλαμβάνεται η υποχρέωση των κρατών μελών να λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλίζεται ότι οι αρχές γνωρίζουν τον τόπο διαμονής του ατόμου που πρόκειται να επαναπατριστεί και ότι το άτομο αυτό παραμένει στη διάθεση των αρχών έως ότου εγκαταλείψει αποτελεσματικά το έδαφος του κράτους μέλους. Πρέπει να επιβάλλεται μακροπρόθεσμη απαγόρευση εισόδου στην ΕΕ σε άτομα που επαναπατρίζονται αναγκαστικά, συμπεριλαμβανομένης μόνιμης και αόριστης απαγόρευσης για όσους αποτελούν απειλή για την ασφάλεια. Χαιρετίζουμε την πρόταση της Επιτροπής για ένα νομικό πλαίσιο που θα θεσπίζει κέντρα επαναπροώθησης εκτός της ΕΕ σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα και την καλούμε να συνεχίσει να διερευνά καινοτόμες λύσεις για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης σε συνεργασία με τρίτες χώρες.

Τμήμα 2: Διασφάλιση και ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων

Η προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ είναι ουσιώδης για την αποτελεσματική διαχείριση της μετανάστευσης. Εντός της ΕΕ και του χώρου Σένγκεν, τα κράτη μέλη εξακολουθούν να είναι υπεύθυνα για την απόφαση σχετικά με το ποιος εισέρχεται στο έδαφός τους. Η αποτελεσματική διαχείριση των συνόρων περιλαμβάνει επίσης την ικανότητά μας να ανταποκρινόμαστε σε μια πληθώρα υβριδικών απειλών, συμπεριλαμβανομένης, μεταξύ άλλων, της χρήσης μεταναστών ως όπλων. Πρέπει να διασφαλίσουμε ισχυρότερα εξωτερικά σύνορα με ενισχυμένο και αυστηρότερο έλεγχο των παράνομων αφίξεων. Πρέπει να εφαρμοστεί ολοκληρωμένη ηλεκτρονική παρακολούθηση σε όλα τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, υποστηριζόμενη από διαρθρωτικά και τεχνικά μέτρα προστασίας των συνόρων. Η ενίσχυση της συνεργασίας με οργανισμούς όπως η Frontex, η Europol και η Eurojust, καθώς και η υποστήριξη των κρατών μελών, είναι ζωτικής σημασίας. Η Frontex πρέπει να μετατραπεί σε μια πλήρως λειτουργική ευρωπαϊκή υπηρεσία συνόρων, εξοπλισμένη με τεχνολογίες παρακολούθησης τελευταίας γενιάς, όπως drones, τεχνητή νοημοσύνη και βιομετρικά συστήματα. Η παρουσία της Frontex πρέπει να επεκταθεί στις απομακρυσμένες περιοχές, εξασφαλίζοντας ολοκληρωμένη προστασία των συνόρων. Πρέπει να συναφθούν χωρίς καθυστέρηση συμφωνίες συνεργασίας με αφρικανικές χώρες και άλλες χώρες-εταίρους. Δεσμευόμαστε να τριπλασιάσουμε το προσωπικό της σε 30.000 άτομα και να θεσπίσουμε την απαραίτητη νομοθεσία το συντομότερο δυνατόν, συμπεριλαμβανομένων των δημοσιονομικών τροποποιήσεων. Με συντονισμένο τρόπο και με τη στήριξη χρηματοδότησης από την ΕΕ, τα κράτη μέλη θα πρέπει να δημιουργήσουν περιφερειακούς κόμβους ασφάλειας των συνόρων σε περιοχές που υφίστανται μεταναστευτική πίεση. Πρέπει επίσης να διαθέσουμε ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για φυσικές υποδομές, βελτιώσεις στην ηλεκτρονική ασφάλεια των συνόρων και άλλα καινοτόμα εργαλεία για την επιτήρηση των συνόρων. Δεδομένου του γεωπολιτικού πλαισίου, πρέπει να προχωρήσουμε σε μια αλλαγή παραδείγματος, από την ασφάλεια των συνόρων στην άμυνα των συνόρων. Νέοι χρηματοδοτικοί πόροι για την κάλυψη όλων των αναγκών στον τομέα αυτό θα πρέπει να εξασφαλιστούν στο επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ.

Τμήμα 3: Στρατηγική συνεργασία με τρίτες χώρες

Η ανεξέλεγκτη μετανάστευση επιβαρύνει τις δημόσιες υπηρεσίες, διαταράσσει τις τοπικές οικονομίες και εντείνει τις κοινωνικές εντάσεις, ιδίως σε κράτη μέλη πρώτης γραμμής όπως η Ισπανία, η Ιταλία ή η Ελλάδα, καθώς και σε μικρότερα και γεωγραφικά ευάλωτα κράτη μέλη όπως η Κύπρος και η Μάλτα, με επιπτώσεις επίσης σε χώρες δευτερογενούς μετακίνησης όπως η Γερμανία ή η Γαλλία. Οι στρατηγικές εταιρικές σχέσεις με τρίτες χώρες είναι ζωτικής σημασίας για τη διαχείριση της μετανάστευσης. Η συνεργασία πρέπει να επικεντρωθεί στην αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων, στη βελτίωση της ανάπτυξης ικανοτήτων και της διαχείρισης των συνόρων, στην καταπολέμηση των παράνομων αναχωρήσεων, της λαθρομεταφοράς και της εμπορίας ανθρώπων, καθώς και στη διευκόλυνση των επιστροφών. Οι συμφωνίες που έχουν συναφθεί με την Τυνησία, την Αίγυπτο ή τον Λίβανο μας δείχνουν τον δρόμο που πρέπει να ακολουθήσουμε. Μόνη της η συμφωνία ΕΕ-Τυνησίας έχει αποφέρει απτά αποτελέσματα, μειώνοντας τις παράνομες αφίξεις στην Ιταλία κατά 60 % μόνο φέτος. Καλούμε την Επιτροπή να ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις με το Μαρόκο και να ξεκινήσει νέες διαπραγματεύσεις όπου είναι δυνατόν. Οι δομημένοι διάλογοι, οι επιχειρησιακές αποστολές της Frontex και η στοχευμένη χρηματοδότηση από την ΕΕ θα ενισχύσουν αυτές τις προσπάθειες. Πρέπει επίσης να συναφθούν συμφωνίες με χώρες που δεν είναι γειτονικές, όπως η Σενεγάλη και η Μαυριτανία, για την αποστολή της Frontex, η οποία είναι ζωτικής σημασίας για τον έλεγχο της αναχώρησης παράνομων μεταναστών προς τις Καναρίους Νήσους, τη νέα πύλη εισόδου της παράνομης μετανάστευσης στην Ευρώπη. Η κατανομή της ευθύνης για τη διάσωση στη θάλασσα και την επιβολή του ναυτικού δικαίου πρέπει επίσης να αποτελεί μέρος των στρατηγικών εταιρικών σχέσεων, συμπεριλαμβανομένων των ασφαλών λιμένων για την αποβίβαση των διασωθέντων μεταναστών. Όλα τα εμπλεκόμενα κράτη, συμπεριλαμβανομένων εκείνων της Αφρικής, πρέπει να αναλάβουν το μερίδιό τους. Η στήριξη της ΕΕ προς τρίτες χώρες θα πρέπει να περιλαμβάνει την ψηφιοποίηση των διοικήσεών τους, τη δημιουργία αξιόπιστου μητρώου πολιτικής κατάστασης και την έκδοση βιομετρικών και ασφαλών πιστοποιητικών, ώστε να είναι δυνατή η ανταλλαγή βιομετρικών δεδομένων υπό ασφαλείς συνθήκες. Η ΕΕ πρέπει να αξιοποιήσει όλα τα διαθέσιμα μέσα — διπλωματικά, οικονομικά και στο πλαίσιο της αναπτυξιακής συνεργασίας — για τη δημιουργία ισχυρότερων, αποτελεσματικότερων και αμοιβαία επωφελών εταιρικών σχέσεων. Η αναπτυξιακή βοήθεια θα πρέπει να δίνει προτεραιότητα σε χώρες που επιδεικνύουν δέσμευση στη διαχείριση της μετανάστευσης. Οι αναθεωρημένοι μηχανισμοί έκδοσης θεωρήσεων θα πρέπει να αποτρέπουν τις καταχρήσεις και να προλαμβάνουν τις απειλές. Επίσης, πρέπει να υπάρχουν συνέπειες σε περίπτωση μη συνεργασίας. Οι τρίτες χώρες που δεν συνεργάζονται για την πρόληψη των παράνομων αναχωρήσεων ή για την εφαρμογή συμφωνιών ή ρυθμίσεων επαναπροσέλαβσης, είτε σε εθνικό είτε σε επίπεδο ΕΕ, δεν θα πρέπει να λαμβάνουν κονδύλια της ΕΕ ούτε βίζες. Οι αποφάσεις αυτές θα πρέπει να εγκρίνονται σε επίπεδο ΕΕ και να εφαρμόζονται ομοιόμορφα σε όλα τα κράτη μέλη.

Τμήμα 4: Προστασία του χώρου Σένγκεν

Ο Χώρος Σένγκεν αποτελεί ένα από τα πιο απτά επιτεύγματα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και έναν από τους κύριους πυλώνες του ευρωπαϊκού εγχειρήματος. Τα τελευταία χρόνια, ο Χώρος Σένγκεν έχει αντιμετωπίσει εξαιρετική πίεση λόγω των απειλών που δημιουργούν η τρομοκρατία, η ριζοσπαστικοποίηση, το οργανωμένο έγκλημα και οι παράνομες δευτερογενείς μετακινήσεις υπηκόων τρίτων χωρών. Η Ομάδα του ΕΛΚ υποστηρίζει έναν ασφαλή και χωρίς σύνορα Χώρο Σένγκεν, ο οποίος, ταυτόχρονα, αναγνωρίζει το δικαίωμα των κρατών μελών να επαναφέρουν προσωρινούς ελέγχους στα εσωτερικά σύνορα ως μέτρο έσχατης ανάγκης, το οποίο εφαρμόζεται κατ’ εξαίρεση, αναλογικά, για περιορισμένο χρονικό διάστημα και πρέπει να καταργείται μόλις οι απειλές παύσουν να υφίστανται. Δεν είναι τα κράτη μέλη, αλλά οι ίδιες οι επίμονες και εξελισσόμενες απειλές που θέτουν σε κίνδυνο την ακεραιότητα του Σένγκεν. Η ανθεκτικότητα του Χώρου Σένγκεν εξαρτάται από την αποτελεσματική διαχείριση των εξωτερικών συνόρων και από ισχυρά συστήματα πληροφορικής και βάσεις δεδομένων, όπως το SIS και το VIS. Ζητούμε την ταχεία έναρξη λειτουργίας του EES και του ETIAS. Η απλοποίηση των διαδικασιών υποβολής αιτήσεων θεώρησης, η ψηφιοποίηση, η αύξηση του προσωπικού σε περιοχές με υψηλή ζήτηση και η βελτίωση της διασυνοριακής συνεργασίας αποτελούν σημαντικά βήματα προς έναν ασφαλέστερο Χώρο Σένγκεν.

Τμήμα 5: Εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για το Άσυλο και τη Μετανάστευση

Το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για το Άσυλο και τη Μετανάστευση, αν και ιστορικής σημασίας, αποτελεί απλώς τη βάση πάνω στην οποία πρέπει να οικοδομήσουμε μια πλήρως ολοκληρωμένη προσέγγιση για τη διαχείριση της μετανάστευσης σε όλες τις διαστάσεις της. Είναι μια καλή αρχή, αλλά δεν αρκεί. Απαιτεί συντονισμένη και έγκαιρη εφαρμογή που να αντανακλά τις διαφορετικές συνθήκες στα διάφορα κράτη μέλη και να εμπλέκει και να υποστηρίζει αποτελεσματικά τόσο τις περιφερειακές όσο και τις τοπικές αρχές. Τα εναρμονισμένα συστήματα ασύλου πρέπει να διακρίνουν σαφώς μεταξύ των ατόμων που χρειάζονται προστασία και των οικονομικών μεταναστών. Τα ασφαλή εξωτερικά σύνορα και οι αποτελεσματικές διαδικασίες είναι ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση της δίκαιης κατανομής των ευθυνών και της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών. Τα κράτη μέλη, με την υποστήριξη της Επιτροπής, πρέπει να θέσουν πλήρως σε εφαρμογή την εγκριθείσα νομοθεσία της ΕΕ και να εξασφαλίσουν την εφαρμογή της υφιστάμενης νομοθεσίας. Πρέπει να προβούμε σε έγκαιρη και ολοκληρωμένη επανεξέταση και να αξιοποιήσουμε πλήρως την έννοια της «ασφαλούς τρίτης χώρας», προκειμένου να μειωθεί ο αριθμός των αφίξεων. Τα κριτήρια σύνδεσης, όπως έχουν καθοριστεί, δεν εξυπηρετούν τον σκοπό τους και πρέπει να καταργηθούν.

Η Ευρώπη δεν είναι και δεν μπορεί να θεωρηθεί ως ο μοναδικός προορισμός για όλους τους παράνομους μετανάστες και τους αιτούντες άσυλο. Πρέπει να ληφθούν υπόψη οι πεπερασμένοι πόροι και οι περιορισμένες δυνατότητες υποδοχής. Ομοίως, ο κανονισμός σχετικά με τα κριτήρια αναγνώρισης του καθεστώτος πρόσφυγα ή της επικουρικής προστασίας πρέπει να επικαιροποιηθεί, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η διαφορετική πραγματικότητα που διαμορφώνεται στις αιτήσεις ασύλου. Στο πλαίσιο του μηχανισμού του Δουβλίνου, όλες οι προσπάθειες πρέπει να στοχεύουν στην υλοποίηση μεταφορών εντός αποτελεσματικών και αξιόπιστων χρονικών ορίων, αποθαρρύνοντας έτσι τις μη εξουσιοδοτημένες δευτερογενείς μετακινήσεις.

Συμπληρωματικά προς την εφαρμογή του Συμφώνου, η Ένωση μπορεί να θεσπίσει μέτρα για την παροχή κινήτρων και στήριξης στις δράσεις των κρατών μελών στον τομέα της ένταξης των ατόμων που διαμένουν νόμιμα. Η ένταξη είναι μια αμφίδρομη διαδικασία που απαιτεί από τους μετανάστες να μάθουν τις τοπικές γλώσσες, να σέβονται τα έθιμα και τους νόμους και να συνεισφέρουν στην κοινωνία. Η οικογενειακή επανένωση θα πρέπει να προϋποθέτει αποδεδειγμένη ένταξη και οικονομική σταθερότητα πριν από την έγκρισή της. Τα μέτρα ένταξης θα πρέπει να καταπολεμούν τη ριζοσπαστικοποίηση και τις παράλληλες κοινωνίες.

Τμήμα 6: Καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών

Πάνω από το 90 % των παράτυπων μεταναστών βασίζονται σε διακινητές. Έχει παρατηρηθεί ότι οι διακινητές μεταναστών και οι έμποροι ανθρώπων έχουν γίνει όλο και πιο βίαιοι, αποτελώντας κίνδυνο για τους συνοριοφύλακές μας σε όλα τα επίπεδα και απειλή για την εσωτερική μας ασφάλεια. Για την εξάρθρωση των δικτύων λαθρομεταφοράς, είναι απαραίτητη η ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας, της ανταλλαγής πληροφοριών και δεδομένων, η χρήση προηγμένων τεχνολογιών και ο καλύτερος συντονισμός μεταξύ των κρατών μελών και άλλων οργανισμών στον τομέα της Δικαιοσύνης και των Εσωτερικών Υποθέσεων. Η Frontex, η Europol και η Eurojust πρέπει να ενισχυθούν ώστε να υποστηρίζουν καλύτερα τα κράτη μέλη στον εντοπισμό, τη διερεύνηση και τη δίωξη του οργανωμένου εγκλήματος σε όλες τις μορφές του, ιδίως της παράνομης διακίνησης μεταναστών και της εμπορίας ανθρώπων, μεταξύ άλλων και με μη καταναγκαστικές ερευνητικές εξουσίες. Ομοίως, πρέπει να ενισχύσουμε το νομικό πλαίσιο για την πρόληψη της διευκόλυνσης της παράνομης εισόδου, διέλευσης και διαμονής, με υψηλότερα κατώτατα όρια για τις ελάχιστες ποινές, συμπεριλαμβανομένων των φορέων μεταφορών. Οι διακινητές και οι έμποροι ανθρώπων έχουν βρει στις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης (SAR) έναν τρόπο να εκμεταλλεύονται ευάλωτα άτομα, καθώς και τη δικαιοδοσία και την ευθύνη των κρατών μελών, και να διαιωνίζουν τις παράνομες δραστηριότητές τους, χρησιμοποιώντας τις προσπάθειες διάσωσης ως εργαλείο για τη διατήρηση των εγκληματικών δικτύων τους και τη θέση περισσότερων ζωών σε κίνδυνο. Όλοι οι φορείς, συμπεριλαμβανομένης της κοινωνίας των πολιτών, πρέπει να σέβονται το νόμο. Ένας Κώδικας Δεοντολογίας για τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που διεξάγουν επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης θα πρέπει να διασφαλίζει τη συμμόρφωση με το διεθνές δίκαιο, αποθαρρύνοντας παράλληλα την εκμετάλλευση από τους διακινητές. Μια προσέγγιση του τύπου «ακολουθήστε τα χρήματα» είναι κρίσιμη για την εξάρθρωση των δικτύων λαθρεμπορίου, αξιοποιώντας πλήρως τον νόμο περί καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (AMLA) και εφαρμόζοντας αποτελεσματικούς κανόνες σχετικά με τη δήμευση και την αντιστροφή του βάρους της απόδειξης. Ζητούμε την αναθεώρηση της εντολής της Εισαγγελίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EPPO) ώστε να συμπεριληφθεί σε αυτήν η παράνομη διακίνηση μεταναστών, ως μέρος του οργανωμένου εγκλήματος.

Τμήμα 7: Αντιμετώπιση της εκμετάλλευσης και της χρήσης των μεταναστών ως όπλου

Η ΕΕ πρέπει να αντιμετωπίσει την εκμετάλλευση και τη χρήση των μεταναστών ως όπλου από εχθρικούς παράγοντες. Πρέπει να αποτραπεί η χρήση ευάλωτων ατόμων ως όπλου εναντίον μας, είτε για οικονομικά είτε για πολιτικά οφέλη. Η προστασία των συνόρων μας από τέτοιες εχθρικές ενέργειες συνιστά επίσης προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των μεταναστών που χρησιμοποιούνται ως όπλο. Πρέπει να αξιοποιήσουμε πλήρως το σύνολο των διαθέσιμων μέσων μας, συμπεριλαμβανομένων των δυνατοτήτων που παρέχει ο Κώδικας Σένγκεν για τα Σύνορα και ο Κανονισμός για τις Κρίσεις. Οι ισχύοντες κανόνες για το άσυλο πρέπει να προσαρμοστούν ώστε να αντιμετωπίζουν τις νέες προκλήσεις, προκειμένου να αποφευχθεί η εκμετάλλευση νομικών κενών από αυταρχικά καθεστώτα. Απαιτείται ένας πιο ολοκληρωμένος ορισμός της εκμετάλλευσης και της χρήσης ως όπλου, προκειμένου να καταπολεμηθούν αποτελεσματικά αυτές οι υβριδικές απειλές τόσο στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ όσο και εντός των κρατών μελών. Πρέπει να προταθούν καλύτεροι κανόνες σχετικά με τις υποχρεώσεις των μεταφορέων, σε συνδυασμό με σαφείς κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης άσκησης δραστηριότητας στην ΕΕ. Επιπλέον, τονίζουμε ότι αποτελεί προνόμιο και υποχρέωση των κρατών μελών να διασφαλίζουν με κάθε μέσο την ασφάλεια και την εδαφική τους ακεραιότητα. Ως εκ τούτου, πρέπει να εξεταστούν έκτακτα μέτρα που έχουν ήδη κατοχυρωθεί στις Συνθήκες, συμπεριλαμβανομένης της προσωρινής παρέκκλισης από τη δευτερογενή νομοθεσία, όπως το δικαίωμα ασύλου, όταν οι μετανάστες χρησιμοποιούνται ως όπλα κατά της ΕΕ, των κρατών μελών και των κοινωνιών μας. Πρέπει να δημιουργηθούν Ομάδες Ταχείας Αντίδρασης της ΕΕ για τη διαχείριση των προσπαθειών εκμετάλλευσης στα σύνορα που προκαλούνται από κρατικά υποκινούμενες προσπάθειες αποσταθεροποίησης.

Τμήμα 8: Μετανάστευση για λόγους εργασίας

Η ορθά διαχειριζόμενη νόμιμη μετανάστευση μπορεί να συμβάλει στην ανταπόκριση στις εξελισσόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας, στην κάλυψη των τρεχουσών και μελλοντικών αναγκών σε δεξιότητες και στη διασφάλιση μιας δυναμικής οικονομίας. Ωστόσο, μπορεί να αντισταθμίσει τη μείωση του εγχώριου εργατικού δυναμικού μόνο εάν τα ταλέντα και οι δεξιότητες των νεοαφιχθέντων είναι συμβατά με τις ανάγκες των κρατών μελών, με τη βοήθεια προγραμμάτων της ΕΕ όπως η «Μπλε Κάρτα». Οι διαφορές στο εκπαιδευτικό, πολιτισμικό και γλωσσικό υπόβαθρο μπορούν να δημιουργήσουν κοινωνικές προκλήσεις. Για να μεγιστοποιήσουμε τα οφέλη της νόμιμης μετανάστευσης, πρέπει να συνδυάσουμε τις πολιτικές προσέλκυσης ταλέντων και τις διαδρομές μετανάστευσης με ισχυρά βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα μέτρα για τη στήριξη της ένταξης και της ενσωμάτωσης. Αυτές οι προσπάθειες δίνουν τη δυνατότητα στους νόμιμους μετανάστες να συμβάλουν πλήρως στην ανάπτυξη και την κοινή ευημερία της ΕΕ. Η νόμιμη μετανάστευση πρέπει να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην ευρύτερη συζήτηση, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας με τρίτες χώρες προέλευσης και διέλευσης, με στόχο την αποτελεσματική διαχείριση των μεταναστευτικών ροών. Στο πλαίσιο αυτό, θα παρακολουθούμε τις πρωτοβουλίες που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπως η «Τράπεζα Ταλέντων της ΕΕ» και οι «Συνεργασίες Ταλέντων της ΕΕ», σεβόμενοι παράλληλα την κυριαρχία των κρατών μελών και συμβάλλοντας στον περιορισμό της παράνομης μετανάστευσης.

Τμήμα 9: Προοπτικές για πολιτικές μετανάστευσης και ασύλου ανθεκτικές στο μέλλον

Η ΕΕ πρέπει να προσαρμόσει τις μεταναστευτικές πολιτικές με βάση τις βέλτιστες πρακτικές και τις τάσεις σε παγκόσμιο επίπεδο, αντιμετωπίζοντας όχι μόνο τις άμεσες προκλήσεις αλλά και τις μελλοντικές μεταναστευτικές δυναμικές. Οι δύο κύριες προτεραιότητές μας πρέπει να είναι η παύση της παράνομης μετανάστευσης και η επιβολή των αποφάσεων επιστροφής. Το πρωτόκολλο Ιταλίας-Αλβανίας αποτελεί ένα πρώτο αλλά αποφασιστικό και καινοτόμο βήμα για την αποτροπή της παράνομης μετανάστευσης και την κατάρρευση του επιχειρηματικού μοντέλου των διακινητών, καθώς αποδεικνύει ότι η υποβολή αιτήσεων ασύλου και η εξέτασή τους σε ασφαλείς τρίτες χώρες, ως γενικός κανόνας, είναι εφικτή. Καλούμε την Επιτροπή να συνεχίσει τις συζητήσεις σχετικά με τις περιφερειακές πλατφόρμες αποβίβασης και στις δύο πλευρές της Μεσογείου, καθώς και για άλλες καινοτόμες λύσεις, όπου οι αιτούντες άσυλο θα μπορούν να υποδεχθούν με ασφάλεια και οι αιτήσεις τους να αξιολογούνται με αποτελεσματικό, αξιοπρεπή και ανθρώπινο τρόπο. Ομοίως, η Επιτροπή πρέπει να εργαστεί προς την κατεύθυνση της δημιουργίας κέντρων υπό τη διαχείριση της ΕΕ εκτός της ΕΕ, όπου θα μπορούν να μεταφέρονται ορισμένες κατηγορίες υπηκόων τρίτων χωρών που υπόκεινται σε αποφάσεις επιστροφής, εν αναμονή της τελικής απομάκρυνσής τους (κόμβοι επιστροφής). Η Σύμβαση του 1951 για τους Πρόσφυγες έχει διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην προστασία όσων διαφεύγουν από διώξεις. Ωστόσο, το παγκόσμιο τοπίο έχει εξελιχθεί σημαντικά από τη θέσπισή της, με σενάρια που η Σύμβαση δεν είχε προβλέψει. Επιπλέον, η έννοια της επικουρικής προστασίας έχει οδηγήσει στη δημιουργία ενός διπλού συστήματος που υπονομεύει την αποτελεσματικότητα του Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου και θέτει σε δοκιμασία την αλληλεγγύη εντός της ΕΕ. Η ΕΕ πρέπει να ξεκινήσει διάλογο για την προσαρμογή της Σύμβασης της Γενεύης στις σημερινές παγκόσμιες συνθήκες, με στόχο τη διαμόρφωση ενός πιο συνεκτικού και ολοκληρωμένου πλαισίου που θα εξασφαλίζει ισχυρή προστασία για τους πρόσφυγες, αντιμετωπίζοντας παράλληλα τις νόμιμες ανησυχίες των κρατών μελών όσον αφορά την ασφάλεια και τη διαχείριση της μετανάστευσης. Μια τέτοια προληπτική δράση θα επιβεβαίωνε τη δέσμευση της ΕΕ στα ανθρώπινα δικαιώματα και την ηγετική της θέση στη διαμόρφωση ενός ευέλικτου διεθνούς καθεστώτος προστασίας των προσφύγων.