Stanowisko Grupy EPL w sprawie demografii: Zagwarantowanie przyszłości Europy w oparciu o rodzinę, solidarność i odpowiedzialność międzypokoleniową

Jak zauważył nieżyjący już papież Franciszek: „Nie sposób mówić o zrównoważonym rozwoju bez solidarności międzypokoleniowej”.

Zmiany demograficzne są jednym z najpoważniejszych wyzwań strategicznych, przed którymi stanie Europa w przyszłości. Spadające wskaźniki urodzeń, starzenie się społeczeństwa, zmiany demograficzne związane z migracją, przemiany społeczne, rosnąca liczba osób bezdzietnych oraz postępujące wyludnianie się obszarów wiejskich zagrażają naszej strukturze społecznej i gospodarczej. Zjawiska te powodują coraz większe obciążenie rynków pracy, systemów socjalnych i emerytalnych oraz usług opieki zdrowotnej we wszystkich państwach członkowskich. Bez zrównoważonej demografii Europa nie ma przed sobą przyszłości.

Grupa EPL opowiada się zdecydowanie za rodziną jako podstawową komórką społeczną. Odrzucamy narracje, w których dzieci traktowane są jako obciążenie. Założenie rodziny może być fundamentem spełnionego i wartościowego życia. Chcemy budować Europę, która chroni solidarność międzypokoleniową i dba o długofalowy zrównoważony rozwój. Naszym obowiązkiem jest pielęgnowanie świata, w którym życie ludzkie jest cenione, w którym kolejne pokolenia witane są z nadzieją i odpowiedzialnością i w którym wzajemne zaufanie i relacje, zwłaszcza w rodzinach, stanowią podstawę struktury społecznej. Jeśli nie zaczniemy działać już teraz, koszty dotyczące naszego stylu życia, konkurencyjności i spójności będą ogromne.

Budowa społeczeństwa, które jest przyjazne rodzinie i dzieciom

• Wsparcie dla pracujących rodzin i tworzenie warunków sprzyjających dobrobytowi rodziny

  Rządy europejskie muszą koniecznie inwestować w usługi publiczne i infrastrukturę, które będą sprzyjać rodzinom, a zwłaszcza rodzicom w wieku produkcyjnym. Musimy zadbać, aby rodziny miały zapewnioną stabilność finansową, czas i zasoby potrzebne do wychowywania dzieci. Grupa EPL popiera strategie polityczne, które pomagają godzić pracę z życiem rodzinnym. Europa przyjazna rodzinie musi stwarzać warunki, w których młodzi Europejczycy będą nie tylko zachęcani do zakładania rodziny, ale także będą mieli możliwość budowania rodzinnego domu w poczuciu bezpieczeństwa, szans i przynależności, nie będą natomiast zrażać się z powodu niepewności czy braku bezpieczeństwa.
   

• Podnoszenie standardów życia rodzin

  Musimy zbudować Europę przyjazną nowym rodzinom dzięki tanim mieszkaniom, bezpieczeństwu zatrudnienia i świadczeniom rodzinnym. Grupa EPL będzie walczyć o wprowadzenie powszechnych zasiłków na dzieci i zapewnienie rodzinom stabilnych i odpowiednich dochodów w celu ochrony dobrostanu dzieci i zmniejszenia ubóstwa wśród nich w całej Europie. Ogólnoeuropejska polityka dotycząca urlopów rodzicielskich, bazująca na już istniejącym prawodawstwie europejskim, umożliwi rodzicom zacieśnienie więzi z dziećmi w kluczowych wczesnych latach ich życia bez rezygnowania z kariery zawodowej.
   

• Wsparcie praw dzieci i młodzieży

  Grupa EPL nawołuje do tworzenia polityk, które zagwarantują dzieciom i młodzieży jak najlepszy start w życie. Będziemy wspierać przyjazne rodzinie polityki dotyczące miejsca pracy, które pozwalają obojgu rodzicom w równym stopniu uczestniczyć w wychowaniu dzieci, a także zadbamy, aby pracodawcy wspierali elastyczną organizację pracy i zdrową równowagę między życiem zawodowym a prywatnym, uwzględniającą obowiązki rodzinne. Grupa EPL apeluje o tworzenie innowacyjnych rozwiązań, takich jak europejska karta dużej rodziny.
   

• Nikt nie pozostaje w tyle

  Grupa EPL poświęca szczególną uwagę osobom o specjalnych potrzebach, w tym osobom z niepełnosprawnościami. Grupa EPL wspiera samodzielne życie zamiast instytucjonalizacji i propaguje dostępny transport, dostępne budynki publiczne i prywatne, dostępne obiekty sportowe i turystyczne oraz uproszczone procedury administracyjne z zastosowaniem cyfryzacji i internetowych platform danych.

Poprawa równowagi między życiem zawodowym i prywatnym wśród kobiet

• Wspólna odpowiedzialność za opiekę

  Obowiązki opiekuńcze nie powinny spoczywać wyłącznie na barkach kobiet. Opowiadamy się za strategiami politycznymi, które propagują równy udział mężczyzn i kobiet w opiece nad dziećmi i osobami starszymi, a także w opiece nad niepełnosprawnymi członkami rodziny, tak by zagwarantować sprawiedliwy podział obowiązków związanych z opieką. Grupa EPL popiera zwiększenie wymiaru urlopu ojcowskiego i wprowadzenie alternatywnych form wsparcia dla matek po urodzeniu dziecka.
   

• Przystępne cenowo i elastyczne usługi opieki

  W celu zredukowania nieproporcjonalnie wysokiego obciążenia kobiet opieką państwa członkowskie muszą zapewnić powszechny dostęp do przystępnej cenowo, całodziennej i elastycznej opieki nad dziećmi i osobami starszymi. Państwa członkowskie powinny także podnieść standardy usług opieki. Ponadto pracodawcy powinni oferować elastyczne formy pracy, takie jak praca zdalna dla wszystkich pracowników, bez względu na płeć lub miejsce zamieszkania, aby wspierać równowagę między życiem zawodowym i prywatnym pracujących rodziców w takim samym stopniu na obszarach miejskich, wiejskich, najbardziej oddalonych i wyspiarskich.
   

• Zdrowie kobiet w miejscu pracy

  Musimy przystosować środowisko pracy do potrzeb zdrowotnych kobiet, aby mogły one pozostać produktywne i aktywne przez całe życie zawodowe. Polityki nie mogą ograniczać się do urlopu macierzyńskiego i powinny dotyczyć zdrowia kobiet na różnych etapach ich życia. Zarówno dla zatrudnionych, jak i niezatrudnionych kobiet dostępna powinna być wysokiej jakości opieka zdrowotna, obejmująca leczenie niepłodności, profilaktykę endometriozy oraz opiekę społeczną i psychologiczną, ze szczególnym uwzględnieniem trudnych sytuacji życiowych.
   

• Podnoszenie kwalifikacji w celu wspierania rozwoju zawodowego kobiet

  Grupa EPL popiera celowe programy podnoszenia kwalifikacji kobiet, aby zaradzić problemowi przerw w karierze zawodowej związanych z obowiązkami opiekuńczymi, co pozwoli zapewnić im ciągły rozwój zawodowy i równe szanse na rynku pracy. Grupa EPL popiera wprowadzenie zachęt dla przedsiębiorstw, aby poprawiały warunki i możliwości powrotu kobiet na rynek pracy oraz przeciwdziałały mobbingowi wobec matek. Grupa EPL przywiązuje dużą wagę do niwelowania różnic dotyczących zatrudnienia oraz wynagrodzeń kobiet i mężczyzn.

Zwiększanie aktywności osób starszych

• Aktywne starzenie się i nauka przez całe życie

  Grupa EPL wspiera aktywne starzenie się i lepsze możliwości nauki przez całe życie dla osób starszych, aby umożliwić im dalsze uczestnictwo w życiu zawodowym i społecznym oraz przeciwdziałać problemowi samotności. Ważną częścią tego programu musi być włączenie cyfrowe. Grupa EPP popiera alternatywne rozwiązania dla rodzin i dostrzega szczególną rolę dziadków opiekujących się wnukami, aby wesprzeć pracujących rodziców.
   

• Elastyczna emerytura i aktywizacja zawodowa osób starszych

  Aby zmierzyć się z wyzwaniami demograficznymi, opowiadamy się za elastycznymi rozwiązaniami emerytalnymi, które umożliwiają przedłużenie kariery zawodowej zainteresowanym tym osobom, a jednocześnie pozwalają zapewnić stabilność systemu emerytalnego. Pragniemy zbudować Europę, w której osoby starsze chcące pozostać aktywne na rynku pracy będą miały taką możliwość dzięki polityce wspierającej ich dalsze zatrudnienie i ciągły rozwój kwalifikacji.
   

• Ekonomia długowieczności

  Starzenie się społeczeństwa stwarza także szereg szans, zwłaszcza jeśli odpowiednio zadbamy o zdrowie osób starszych. Grupa EPL zwraca uwagę na szanse i znaczenie inwestowania w polityki wykorzystujące potencjał ekonomiczny starszych pokoleń, wspierając „srebrną gospodarkę”, która pomaga im aktywnie uczestniczyć w życiu gospodarczym.

Walka z problemem wyludnienia i niedoboru siły roboczej

• Kwestia demografii w procesie decyzyjnym

  Grupa EPL apeluje o uwzględnienie kwestii demografii we wszystkich politykach UE, w tym w polityce podatkowej, społecznej i inwestycyjnej związanej z infrastrukturą krytyczną. GrupaEPL wzywa do włączenia problemu demografii do kryteriów przyznawania funduszy spójności. Dotyczy to między innymi wyrównywania różnic demograficznych między regionami oraz dbania, aby polityki odzwierciedlały pilną potrzebę wspierania obszarów borykających się ze spadkiem liczby ludności lub tzw. „pułapką niedoboru talentów”, w tym regionów wyspiarskich i najbardziej oddalonych. Obszary te wymagają szczególnej troski, która powinna mieć przede wszystkim formę specjalnego unijnego finansowania i odpowiednio ukierunkowanych instrumentów politycznych, takich jak gromadzenie danych i wymiana najlepszych praktyk. Grupa EPL zachęca państwa członkowskie i Komisję Europejską do utworzenia specjalnych instytucji odpowiedzialnych za pobudzenie demografii.
   

• Rewitalizacja obszarów wiejskich i walka z problemem drenażu mózgów

  Proponujemy wszechstronne strategie mające na celu zwiększenie atrakcyjności obszarów wiejskich i zatrzymanie wykwalifikowanych pracowników. Oznacza to m.in. tworzenie warunków sprzyjających rozwojowi biznesu i powstawaniu nowych miejsc pracy, rozwój szerokopasmowego internetu i łączności zdalnej, usprawnienie transportu publicznego, zwiększenie dostępności wysokiej jakości usług publicznych, mobilnej opieki zdrowotnej, kształcenia na odległość i możliwości pracy zdalnej. Ponadto będziemy wprowadzać polityki zachęcające wykwalifikowanych młodych ludzi do pozostania w rodzinnych miastach lub powrotu do nich, co będzie oznaczało zaoferowanie im możliwości rozwoju zawodowego oraz wspieranie rozwoju regionalnego i gospodarczego.
   

• Zachęty do odnowy pokoleń na obszarach wiejskich

  Potrzebne są specjalne interwencje polityczne, aby zachęcić nowe pokolenia do korzystania z możliwości w sektorze pierwotnym i wspierać odnowę pokoleń. Polegają one na ułatwianiu dostępu do zasobów za pomocą ulg podatkowych i niskooprocentowanych pożyczek dla ludzi młodych, którzy zdecydują się na szkolenie i pracę w sektorze pierwotnym. Rozwój obszarów wiejskich musi uwzględniać kluczową rolę, jaką w przeciwdziałaniu procesom wyludniania odgrywają kobiety, ponieważ ograniczone możliwości często skłaniają je do migracji do miast. Wzmocnienie pozycji kobiet poprzez specjalne strategie, lepsze usługi i docenianie ich pracy może pomóc zatrzymać je na obszarach wiejskich.
   

• Polityka migracyjna oparta na zatrudnialności

  Dobrze zorganizowana legalna migracja może pomagać w reagowaniu na zmieniające się potrzeby rynku pracy, zaspokajać obecne i przyszłe zapotrzebowanie na umiejętności oraz przyczyniać się do dynamicznego rozwoju gospodarki. Legalna migracja powinna jednak dopełniać, a nie zastępować długofalowych polityk odbudowy demografii. Może ona zrównoważyć spadek rodzimej siły roboczej tylko wtedy, gdy talenty i umiejętności nowo przybyłych osób będą odpowiadały potrzebom państw członkowskich, przy wsparciu z programów UE. Różnice w wykształceniu, kulturze i języku mogą przyczyniać się do problemów społecznych. Aby zmaksymalizować korzyści płynące z legalnej migracji, państwa członkowskie powinny połączyć politykę przyciągania utalentowanych osób i ścieżki migracji z solidnymi krótko- i długofalowymi środkami wspierającymi integrację imigrantów. Grupa EPL uznaje, że legalna migracja musi pozostać pod pełną kontrolą krajową i powinna być planowana tak, aby służyć długoterminowym interesom lokalnej ludności.