Het einde van de energiechantage: Europa's stoutmoedigste zet tot nu toe

Een paar winters geleden hield Europa zijn adem in. Gezinnen zagen hun verwarmingskosten stijgen tot een niveau dat ze nog nooit hadden gezien. Bedrijven dimden hun lichten om te overleven. Nieuwsbulletins telden het percentage gas dat nog in opslag was, af alsof het een levenslijn was. En achter dit alles stond een ongemakkelijke realiteit: Rusland had van Europa's energieafhankelijkheid een politiek wapen gemaakt.

Die crisis was geen toeval. Het was een waarschuwing. Een les die Europa niet mag vergeten.

In december van dit jaar bereikten het Europees Parlement en de EU-lidstaten een baanbrekende overeenkomst: een vastberaden, onomkeerbaar pad naar een geleidelijke stopzetting van het gebruik van Russisch gas en olie. Het is meer dan een technische regeling; het is Europa dat veiligheid, waarden en soevereiniteit verkiest boven chantage. Dankzij onze sterke vasthoudendheid zijn de lidstaten nu verplicht om vanaf 1 januari 2027 direct noch indirect LNG-gas en vanaf 30 september 2027 geen pijpleidinggas meer te kopen van de Russische agressor.

In de kern weerspiegelt de geleidelijke afschaffing een eenvoudige waarheid: de afname van Russisch gas is essentieel voor de veiligheid en soevereiniteit van Europa.

Maar energieonafhankelijkheid moet ook eerlijk zijn. Binnen de EPP zijn we vanaf het begin duidelijk geweest: het beëindigen van Russische energie mag niet ten koste gaan van gewone mensen of de Europese industrie. Energieonafhankelijkheid heeft alleen kans van slagen als het hand in hand gaat met betaalbaarheid en veiligheid. Daarom hebben we erop aangedrongen dat deze geleidelijke afschaffing de strategische autonomie van Europa versterkt en tegelijkertijd de energieprijzen stabiel en voorspelbaar houdt voor zowel huishoudens als bedrijven. De overgang moet niet alleen moreel juist zijn, maar ook economisch duurzaam voor iedereen.

Het akkoord stopt niet bij gas. Het Parlement heeft ook een toezegging van de Europese Commissie gekregen om begin 2026 wetgeving te presenteren om de import van Russische olie eind 2027 volledig te verbieden. Dit vult een van de gevaarlijkste gaten in de architectuur van onze sanctie. Europa kan Rusland niet meer blijven betalen voor energie dan het Oekraïne aan hulp geeft. Elke euro die naar Moskou vloeit, voedt een oorlogsmachine. Elke dag dat Europa Russische energie blijft kopen, betekent verlies van levens in Oekraïne.

De nieuwe regels introduceren ook strenge, geharmoniseerde straffen voor degenen die het verbod proberen te omzeilen en ze dichten mazen in de wet - van ondoorzichtige "schaduwvloten" tot onduidelijke herkomst van geïmporteerd gas. Importeurs moeten nu betrouwbaar bewijs leveren van waar hun energie daadwerkelijk vandaan komt. Dit is geen bureaucratie omwille van de bureaucratie; zo zorgen we ervoor dat Europa nooit meer wordt misleid door onbetrouwbare of vijandige leveranciers.

Om dat te bereiken introduceert de overeenkomst versterkte controles op oorsprong en eigendom, samen met toezicht om indirecte routes af te sluiten - terwijl de procedures proportioneel blijven zodat legitieme leveranciers kunnen blijven werken.

En we hebben geleerd van het verleden. Het kader omvat strikte voorwaarden voor elke tijdelijke opschorting van het verbod, die alleen is toegestaan in echte noodgevallen en nooit als achterdeur voor politieke druk mag dienen. Duidelijke deadlines, strenge handhaving en transparant toezicht zullen de interne markt beschermen, de energiestroom in alle lidstaten op gang houden en een snellere verschuiving naar hernieuwbare energiebronnen en gediversifieerde LNG-bronnen ondersteunen.

Belangrijk is dat deze overeenkomst niet alleen het voorstel van de Commissie verbetert. Het is ook het bewijs dat het Europees Parlement snel en eensgezind kan handelen wanneer de veiligheid van Europa op het spel staat. In slechts een paar maanden zijn de belangrijkste fracties het eens geworden over een standpunt dat steviger, schoner en strategischer is. De EVP-Fractie vocht om langlopende gascontracten eerder te beëindigen, de handhaving te versterken en het toepassingsgebied uit te breiden naar olie en petroleumproducten. Dit waren geen symbolische gebaren; het waren noodzakelijke stappen om de handelingsvrijheid van Europa te beschermen.

Het tijdperk van Russisch gas en olie in Europa loopt ten einde. Niet omdat het gemakkelijk is, maar omdat het essentieel is. Europa heeft een hoge prijs betaald voor zijn afhankelijkheid in het verleden - economisch, politiek en moreel. Nu, met deze overeenkomst, slaan we eindelijk de bladzijde om.

Dit is niet alleen een besluit over energie. Het is een belofte: Europa zal op eigen benen staan. Europa zal de oorlog van Poetin niet financieren. Europa zal nooit meer kwetsbaar zijn voor energiechantage. En dat is een toekomst die het waard is om in te investeren.