Europa, która chroni i opowiada sięza prawdziwym pokojem: Budowa Europejskiej Unii Obrony

Tempo zmian geopolitycznych jest zawrotne, a świat stał się bardziej niebezpieczny. Wojna Rosji przeciwko Ukrainie, irański atak rakietowy na Izrael, a także sponsorowany przez Iran atak terrorystyczny Hamasu na Izrael świadczą o rosnącej destabilizacji na świecie. Tektoniczne zmiany w krajobrazie geopolitycznym i bezpieczeństwa zagrażają naszemu zachodniemu światu i naszym wartościom.

Państwa autorytarne, takie jak Rosja i Chiny, prowadzą coraz bardziej agresywną politykę zagraniczną za pomocą środków politycznych i gospodarczych, ale także wojskowych, aby realizować swoje interesy na całym świecie. Do takich działań zaliczają się również ukierunkowane wykorzystanie dezinformacji oraz ataki cybernetyczne i hybrydowe w celu podważenia stabilności naszych demokratycznych społeczeństw. Ponadto wrogie reżimy autorytarne destabilizują kraje kandydujące, próbując sprawić, by zboczyły z obranej europejskiej ścieżki, jak to ma miejsce w przypadku Bałkanów Zachodnich. Globalne konflikty pogłębiają geopolityczne linie podziału, które jednocześnie wystawiają na próbę nasze partnerstwa na całym świecie. Oprócz naszego wschodniego sąsiedztwa pogarsza się stabilność regionalna w regionie Morza Śródziemnego, na kontynencie afrykańskim i na Bliskim Wschodzie. Jednocześnie północna część Republiki Cypryjskiej pozostaje okupowana przez siły tureckie. Co więcej, w ostatnich latach gwałtownie wzrosło strategiczne znaczenie militarne regionu Arktyki. Wreszcie, poważnym zagrożeniem dla bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego pozostaje międzynarodowy terroryzm islamski i radykalizm religijny. Wszystko to wymaga kompleksowego podejścia i wspólnej oceny zagrożeń.

W ciągu ostatnich dziesięciu lat Moskwa i Pekin zwiększyły swoje budżety obronne odpowiednio o prawie 300% i 600%. Dla porównania, państwa członkowskie UE zwiększyły swoje wydatki na obronność o zaledwie 20%. Nawet dziś nie wszyscy europejscy sojusznicy NATO osiągnęli cel wydatków na obronność na poziomie 2% PKB, a wielu z tych, którzy osiągnęli ten próg, zrobiło to dopiero niedawno.

Zdaniem EPL bliskie stosunki transatlantyckie i współpraca ze Stanami Zjednoczonymi w ramach NATO pozostają podstawą naszego bezpieczeństwa. Nie zwalnia nas to jednak z naszych obowiązków. My, Europejczycy, musimy być w stanie bronić własnych interesów, budując własne uzupełniające się i interoperacyjne zdolności obronne, unikając jednocześnie niepotrzebnego powielania działań w ramach NATO. Prawdziwe partnerstwo oznacza współodpowiedzialność, wspólne wysiłki i równy podział obciążeń. Eksperci ostrzegają, że w ciągu najbliższych pięciu lat Rosja będzie w stanie przeprowadzić atak na pełną skalę przeciwko UE i NATO. W związku z tym Europa musi w końcu wziąć swoje bezpieczeństwo we własne ręce oraz stać się zdolna i chętna do obrony siebie i swoich interesów. W tym kontekście wzywamy do prawdziwego partnerstwa strategicznego między UE a NATO. Tylko razem możemy zapewnić sobie bezpieczeństwo i trwały dobrobyt. Musimy zaakceptować fakt, że czas czerpania korzyści z pokoju dobiegł końca oraz podjąć odważne kroki w celu zapewnienia bezpieczeństwa Unii i jej obywateli. Naszym pierwszym krokiem powinna być zatem aktualizacja i wdrożenie Strategicznego kompasu UE, tak aby odzwierciedlał skalę zagrożeń, przed którymi stoimy.

EPL wykazuje niezmienną gotowość do promowania silnej postawy obronnej w Europie w celu ochrony naszych obywateli przed licznymi zagrożeniami. Jesteśmy siłą polityczną, opowiadającą się za Europą, która potrafi się bronić, jednocześnie wspierając tych, którzy walczą o Europę i nasze podstawowe wartości. Staliśmy i nadal będziemy stać po stronie Ukrainy, która odważnie walczy o nasz europejski styl życia. To na ukraińskich polach bitew rozstrzygnie się przyszłość Europy. Będziemy wspierać Ukrainę aż do momentu wygrania przez nią tej wojny.

W ostatnich wyborach Europejczycy po raz kolejny powierzyli wyraźny mandat EPL jako wiodącej i największej sile politycznej w Parlamencie Europejskim. Najwyższy czas, by stworzyć prawdziwą Europejską Unię Obrony. Wiemy, że czas się liczy: musimy pilnie przeprowadzić systematyczny przegląd europejskiej obronności. Wiąże się to z bardziej ambitnym finansowaniem naszej obronności, aby przenieść europejski przemysł obronny na wyższy poziom. Najwyższy czas, abyśmy w pełni wykorzystali istniejące instrumenty i byli ambitni przy podejmowaniu decyzji dotyczących przyszłych budżetów. Kluczowym elementem musi być również zwiększenie liczby partnerstw publiczno-prywatnych i pobudzenie wielu MŚP, które mają kluczowe znaczenie dla naszej innowacyjności.

Zdaniem EPL następna dekada musi stać się dekadą europejskiej obronności. W związku z tym będziemy naciskać na działania w pięciu kluczowych kwestiach:

1. Prawdziwy europejski jednolity rynek obronności

Rynek wewnętrzny UE to historia sukcesu. Pobudził on gospodarkę UE, wzmocnił jej przedsiębiorstwa oraz stworzył możliwości i lepsze usługi dla naszych obywateli. W przemyśle obronnym rynek pozostaje jednak rozdrobniony i głównie ograniczony do poziomu krajowego, a konkurencyjność jest niewielka. Utrzymująca się nieefektywność europejskiego rynku obronności prowadzi do niepotrzebnego powielania działań, do niskiej efektywności wydatków na obronność, a tym samym do marnotrawienia pieniędzy europejskich podatników. Te warunki utrudniają rozwój sił zbrojnych państw członkowskich i stanowią przeszkodę dla naszego bezpieczeństwa. Fakt, że państwa członkowskie UE nadal zamawiają 78% swojego sprzętu wojskowego u dostawców spoza UE, jest daleki od ideału. Również wojna na Ukrainie pokazuje, że rozdrobnienie oraz brak zdolności produkcyjnych i naprawczych skutkują wydłużeniem i zmniejszeniem bezpieczeństwa łańcucha dostaw amunicji, części zamiennych i usług serwisowych. Zaniedbanie wdrożenia prawdziwego jednolitego rynku obronności ogranicza naszą zdolność do wiarygodnego odstraszania potencjalnych agresorów i obrony przed atakiem zbrojnym. W związku z tym wzywamy do zaprzestania nadużywania klauzuli odstępstwa na podstawie art. 346 TFUE i wymogów offsetowych w zamówieniach z sektora obronnego oraz do dokonania gruntownego przeglądu i dostosowania istniejących przepisów w tej kluczowej dziedzinie.

Ponadto priorytetem musi być zapewnienie bezpieczeństwa dostaw – szczególnie dla mniejszych państw członkowskich, tak aby umożliwić ich przemysłowi udział we wspólnych zamówieniach bez uciekania się do środków protekcjonistycznych. Jedno jest jasne: potrzebujemy prawdziwego jednolitego rynku obronności i musimy znacznie zwiększyć udział wewnątrzeuropejskiej wymiany handlowej w sektorze obronnym. Jest to również najlepszy sposób na wspieranie globalnej konkurencyjności naszego przemysłu. Powinniśmy pilnie rozbudować europejską bazę technologiczno-przemysłową sektora obronnego (EDTIB) i zadbać o to, by ta zwiększona produkcja wojskowa ostatecznie służyła zaopatrzeniu naszych armii.

W pełni rozwinięty jednolity rynek obronności powinien wiązać się ze znacznymi inwestycjami w nasz potencjał przemysłowy, usuwając bariery transgraniczne, a także promując rozwój ogólnoeuropejskich łańcuchów wartości i dostaw. Musimy pilnie zoptymalizować produkcję poprzez normalizację, wzajemne uznawanie certyfikacji i ustalanie priorytetów. Komisja musi zaproponować narzędzia legislacyjne, które pomogą zapewnić stosowanie standardów wojskowych NATO, zapewniając interoperacyjność i wspierając współpracę. Musimy również priorytetowo potraktować nasze działania na rzecz osiągnięcia uzgodnionych celów w zakresie zdolności i zmniejszenia naszych zależności, zwłaszcza w odniesieniu do konkurentów systemowych, a także na rzecz rozwoju niezbędnej infrastruktury. Znacznie zwiększyłoby to efektywność ekonomiczną i nasze zdolności produkcyjne w zakresie wyposażenia obronnego, a tym samym zaspokoiłoby długoterminowy popyt na europejską produkcję wojskową.

Powinniśmy zintegrować Ukrainę z europejskim rynkiem obronności i bazą EDTIB, aby wykorzystać jej potencjał innowacyjności i wyciągnąć wnioski z jej doświadczeń w wojnie, którą wywołała Rosja. Tylko poprzez zwiększenie naszego wspólnego potencjału militarnego będziemy w stanie przeciwstawić się agresorom takim jak Rosja pod rządami Putina. W ten sposób zapewnimy pomoc Ukrainie i poprawimy bezpieczeństwo wszystkich naszych obywateli. Jednocześnie Unia powinna ułatwiać udział w obecnych i przyszłych programach związanych z sektorem obronnym krajom kandydującym dostosowanym do UE w zakresie WPZiB/WPBiO, w szczególności krajom Bałkanów Zachodnich.

EPL była już siłą napędową inicjatyw w zakresie wspólnych zamówień wojskowych, takich jak instrument na rzecz wzmocnienia europejskiego przemysłu obronnego przez zamówienia realizowane na zasadzie współpracy (EDIRPA). Będziemy również działać na rzecz Europejskiego programu rozwoju przemysłu obronnego (EDIP). Potrzeba jednak znacznie więcej wspólnych zamówień i długoterminowej współpracy, a EPL będzie dążyć do ambitnego wdrożenia przyjętej niedawno Strategii na rzecz europejskiego przemysłu obronnego (EDIS). Chcemy również zmniejszyć koszty dzięki wspólnym zamówieniom i stać się silniejsi dzięki budowaniu wspólnych zdolności wojskowo-technologicznych, zwłaszcza w obszarach warunkujących potencjał strategiczny, takich jak transport lotniczy, rozpoznanie, obserwacja, cyberprzestrzeń i przestrzeń kosmiczna. W tym celu powinniśmy podwoić nasze wysiłki w zakresie wspólnych zamówień, aby w końcu osiągnąć docelowy próg 35%, stanowiący równowagę między efektywnością ekonomiczną a efektywnością militarną. Musimy stać się bardziej innowacyjni i stworzyć najbardziej sprzyjające środowisko dla naszych firm i MŚP. W tym celu powinniśmy wykorzystać wszystkie opcje dostępne w traktatach UE, w tym stałą współpracę strukturalną (PESCO).

2. Europa musi obierać ambitne cele i inwestować w technologie obronne przyszłości

Musimy znacznie zwiększyć nasze inwestycje w nowe i przełomowe technologie w dziedzinie obronności, m.in. w obszarach cyberobrony, przestrzeni kosmicznej, nowych materiałów i sposobów wytwarzania, sztucznej inteligencji, informatyki kwantowej, przetwarzania w chmurze, internetu rzeczy (IoT), robotyki, biotechnologii i nanotechnologii. W tym kontekście musimy w pełni wykorzystać cały potencjał innowacyjności naszych europejskich przedsiębiorstw. Prawdopodobnie kluczowe znaczenie w każdym przyszłym konflikcie będą miały przestrzeń kosmiczna i cyberprzestrzeń, co oznacza konieczność inwestowania przez UE w zwiększanie zdolności i odporności agencji takich jak Centrum Satelitarne Unii Europejskiej. Ponadto potrzebujemy rozwijać europejski potencjał w zakresie rozpoznania sytuacyjnego w domenie cybernetycznej i informacyjnej z myślą o utworzeniu europejskiej brygady cybernetycznej oraz europejskiej jednostki ds. obserwacji przestrzeni kosmicznej.

UE, wraz ze swoimi państwami członkowskimi i w ścisłej współpracy z naszymi partnerami transatlantyckimi, musi również zająć się ambitnymi projektami europejskimi, takimi jak wspólna i interoperacyjna tarcza antyrakietowa, europejska tarcza jądrowa oraz Europejska Agencja Zaawansowanych Programów Badawczych w Dziedzinie Obronności podobna do agencji DARPA. Istnieje wyraźne zapotrzebowanie na wspólne europejskie cele w zakresie innowacji technologicznych w sektorze obronnym. Obronność musimy rozpatrywać w kategoriach holistycznych, europejskich: począwszy od badań, poprzez finansowanie, aż po zastosowanie technologii. Musimy zwiększyć wsparcie dla badań i rozwoju w zakresie zdolności obronnych i zapewnić lepsze połączenie z naszymi siłami zbrojnymi, środowiskiem akademickim, przemysłem i inwestorami. Jest to klucz do skrócenia cykli rozwoju i szybszego wprowadzania produktów na rynki. Musimy przeanalizować obecny rozwój sytuacji i wyciągnąć wnioski z wojny na Ukrainie, aby zobaczyć, jakie nowe technologie, takie jak drony, będą potrzebne w przyszłości europejskiej obronności i rozwijać zdolności przemysłowe w zakresie tych technologii. Musimy ograniczyć biurokrację i zwiększyć zaangażowanie MŚP, wzmocnić partnerstwa publiczno-prywatne i umożliwić pojawienie się europejskich podmiotów wiodących poprzez wykorzystanie pełnego potencjału innowacyjnego całej bazy EDTIB. Musimy również wdrożyć środki zapewniające pozostanie MŚP w sektorze obronnym w Europie i ich dalszy rozwój.

3. Europa potrzebuje ściślejszej współpracy obronnej i zintegrowanych zdolności europejskich

Naszym celem jest rozwój Europejskiej Unii Obrony (EDU), która powinna umożliwić lepsze dopasowanie kultury strategicznej i wspólne rozumienie zagrożeń. Jednocześnie uznajemy wieloletnią politykę neutralności wojskowej prowadzoną przez niektóre państwa członkowskie i w pełni szanujemy ich prawo do decydowania o własnym poziomie zaangażowania w przyszłą Europejską Unię Obrony.

EPL przewiduje utworzenie Unii Obrony zintegrowanej w zakresie zdolności lądowych, morskich, powietrznych, kosmicznych i cybernetycznych, spójnej z NATO, dysponującej stałymi i natychmiast dostępnymi siłami szybkiego reagowania. Siły szybkiego reagowania należy traktować jako punkt wyjścia, który musi być stopniowo rozwijany w kierunku „Korpusu Europejskiego” poprzez przydzielanie dodatkowych sił państw członkowskich, pogłębiając ich powiązania operacyjne i interoperacyjność. Należy wzmocnić wspólne przeszkolenie za pośrednictwem sił szybkiego reagowania, w przypadku których – obok ich mandatu wojskowego – trzeba również podkreślać ich wymiar humanitarny jako sił mających na celu zachowanie pokoju i ratowanie życia. Widzimy konieczność poprawy finansowania i realizacji naszych misji WPBiO i wspólnych projektów obronnych za pośrednictwem PESCO. Priorytetami powinny być mobilność wojskowa, dominacja cybernetyczna i informacyjna, a także zdolności dowodzenia i kontroli.

W następstwie planu działania 2.0 na rzecz mobilności wojskowej, który Komisja Europejska przedstawiła w 2022 r., należy wprowadzić konkretne środki, w szczególności plan działania na rzecz osiągnięcia „wojskowej strefy Schengen”, w której mobilność wojskowa jest zagwarantowana w granicach UE. Aby to osiągnąć, wzywamy do przyspieszenia budowy dwufunkcyjnej infrastruktury TEN-T zarówno do celów cywilnych, jak i obronnych, abyśmy w razie potrzeby mogli szybko przemieszczać siły i sprzęt poprzez transport drogowy i kolejowy. Zasadniczo powinniśmy priorytetowo traktować zakup sprzętu podwójnego zastosowania.

Powinniśmy utworzyć w pełni obsadzony i wyposażony wspólny sztab, który połączy instrumenty cywilne i wojskowe, aby w pełni wykorzystać zintegrowane podejście UE do zarządzania kryzysowego, od planowania strategicznego i koncepcji operacyjnych po faktyczne prowadzenie misji i operacji. Podobnie należy wzmocnić Centrum Analiz Wywiadowczych UE (INTCEN). UE i jej państwa członkowskie muszą wspierać lepszą współpracę w dziedzinie wywiadu wojskowego i cyberbezpieczeństwa poprzez łączenie zasobów, wymianę informacji i baz danych. Ponadto naszym celem długoterminowym jest stworzenie prawdziwej Europejskiej Unii Obrony ze zintegrowanymi europejskimi siłami lądowymi, morskimi, powietrznymi, kosmicznymi i cybernetycznymi.

Musimy robić więcej, aby zwiększyć naszą ogólną odporność społeczną. Musimy lepiej niż populiści i ekstremiści wyjaśniać dzisiejsze wyzwania i lepiej informować, dlaczego w naszym interesie leży silna obrona. W związku z tym musimy zwiększyć nasze zdolności w zakresie przeciwdziałania zagranicznym manipulacjom informacjami (FIMI), a także wzmocnić obronę demokracji i naszych demokratycznych społeczeństw. Możliwość poboru wojskowego pozostaje w pełni kompetencją krajową.

4. Więcej inwestycji, inteligentne regulacje, budowanie potencjału przemysłowego i lepsza infrastruktura

Musimy pilnie położyć nacisk na zwiększenie liczby lepszych i wspólnych inwestycji. Jednocześnie wzywamy do ograniczenia regulacji i zmniejszenia obciążeń administracyjnych. Kolejne wieloletnie ramy finansowe (WRF) muszą zapewnić znacznie większe środki na innowacje i przyczynić się do spełnienia europejskich wymogów w zakresie obronności.

Zapowiedziana biała księga w sprawie przyszłości europejskiej obronności musi zawierać konkretne sugestie dotyczące realizacji postanowień raportu Draghiego, który podkreśla potrzebę dodatkowych 500 miliardów euro na inwestycje w europejski sektor obronny w ciągu następnej dekady. Musimy zbadać nowe sposoby finansowania naszych programów. Takie działanie powinno obejmować rewizję mandatu Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) i dodatkowe zwolnienia z podatku VAT. Pożyczki EBI powinny stanowić katalizator prywatnych inwestycji w europejski przemysł obronny. EPL domaga się oddzielnego, ambitnego budżetu UE na Europejską Unię Obrony. Należy pamiętać, że wydatki na obronę są inwestycją w naszą własną przyszłość, ponieważ prowadzą do zwiększenia liczby miejsc pracy, poprawy bezpieczeństwa, a tym samym stabilności, która jest podstawą naszego dobrobytu.

Oczywiste jest, że fundamentem Europejskiej Unii Obrony musi być silna baza EDTIB. Istnieje pilna potrzeba wzmocnienia unijnej polityki przemysłowej i zwiększenia wsparcia dla sektora obronnego, który – bardziej niż kiedykolwiek – ma kluczowe znaczenie dla ochrony suwerenności i integralności państw członkowskich UE. Wspólne inwestycje i wydatki na poziomie UE, tworząc korzyści skali, przyniosą oszczędności państwom członkowskim i pomogą w harmonizacji sektora obronnego. Partnerstwa publiczno-prywatne są niezbędne do finansowania inwestycji obronnych. Wzywamy do harmonizacji definicji kryteriów ESG opracowanych przez prywatne podmioty finansowe z uwzględnieniem specyfiki przemysłu obronnego. Przemysł obronny stoi przed wyzwaniami związanymi z zapewnieniem prywatnego finansowania, dlatego zachęcamy banki do złagodzenia swojej polityki i zapewnienia sektorowi obronnemu niezbędnego dostępu do pożyczek. Domagamy się przeglądu dotychczasowych i nowych przepisów oraz systematyki, aby zapewnić ich najlepsze dostosowanie do rozwoju naszego europejskiego przemysłu obronnego. Przepisy i przewidziane w nich zachęty powinny być inteligentnymi czynnikami sprzyjającymi wzrostowi, innowacyjności i zrównoważonemu finansowaniu obronności. Ponadto domagamy się zwiększenia inwestycji w projekty badawczo-rozwojowe, które wzmacniają współpracę UE i zapewniają przewidywalność dla prywatnych inwestycji przemysłowych i przemysłu.

Przykładem może być utworzenie europejskich projektów wspólnego zainteresowania w dziedzinie obronności w celu koordynacji współpracy przemysłowej. Ponadto domagamy się szczegółowego przeglądu Europejskiego Funduszu Obronnego. Wzywamy do wzmocnienia wszystkich unijnych programów i inicjatyw oraz połączenia ich w jeden instrument Unii Obrony w ramach kolejnych WRF.

5. Europa potrzebuje silnego głosu na świecie w kwestiach bezpieczeństwa i obronności

Z zadowoleniem przyjmujemy powołanie komisarza ds. Unii Obrony (DUC), który będzie koordynował kwestie związane z obronnością i bezpieczeństwem oraz promował współpracę przy jednoczesnym zapewnieniu spójności instrumentów i inicjatyw Unii. Komisarz utoruje drogę do prawdziwej Europejskiej Unii Obrony przewidzianej w traktatach, a ponadto będzie podmiotem łączącym instrumenty i inicjatywy Komisji i Rady w celu poprawy spójności i skuteczności. W tym celu powinien on zostać szefem Europejskiej Agencji Obrony (EDA) i specjalnym przedstawicielem Rady ds. Unii Obrony, sprawującym nadzór nad PESCO. Komisarz będzie również zachęcać do współpracy z państwami członkowskimi, zapewniając jednocześnie zwiększenie budżetu obronnego UE, który musi być wydawany w najbardziej efektywny sposób, aby zapewnić wspólnym inwestycjom wartość dodaną. Powinien również dokonywać harmonizacji podejść do gotowości i sytuacji kryzysowych. Wspólnie z wysokim przedstawicielem Unii, komisarz ds. Unii Obrony powinien zachęcać do ustanowienia jasnych kryteriów bezpieczeństwa dla państw członkowskich i opracować plan gotowości wojskowej UE, a tym samym pomóc w osiągnięciu naszych wspólnych celów w zakresie gotowości. Jednocześnie komisarz powinien dążyć do utworzenia Rady ds. Obrony, będącej odpowiednikiem Rady do Spraw Zagranicznych. Komisarz ds. Unii Obrony powinien również skupić się na zapewnieniu bezpieczeństwa naszych szlaków morskich wraz z innymi odpowiednimi służbami. Jasnym celem nowej europejskiej polityki obronnej musi być utrzymanie swobody żeglugi. W związku z tym Unia musi być gotowa do podjęcia misji monitorowania infrastruktury krytycznej na morzach regionalnych otaczających Europę.

Pierwszym zadaniem komisarza powinno być opracowanie kompleksowej analizy poszczególnych przemysłów obronnych naszych państw członkowskich. Rozumiejąc, gdzie leżą mocne strony każdego państwa członkowskiego, UE może lepiej koordynować wspólne inwestycje, usprawniać produkcję i zwiększać wydajność swojego sektora obronnego.

Na arenie międzynarodowej Europa musi znacznie poprawić i pogłębić swoje stosunki strategiczne oraz współpracę w dziedzinie obronności z podobnie myślącymi partnerami, takimi jak Stany Zjednoczone, Zjednoczone Królestwo, Norwegia, Republika Korei, Kanada, Japonia, Australia i Nowa Zelandia. Dzięki tym partnerstwom musimy zrobić więcej, aby zwiększyć bezpieczeństwo naszych łańcuchów dostaw wyposażenia obronnego, co ma kluczowe znaczenie dla naszego wojska. Europa musi również przyspieszyć swoją zdolność do podejmowania decyzji w zakresie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. Europa najlepiej reprezentuje i egzekwuje swoje interesy, gdy mówi jednym wspólnym głosem.